28 lat sądowego sporu o Linuksa dobiegło końca. To do kogo należy kod?

Po niemal trzech dekadach sądowej batalii kolejny rozdział konfliktu o prawa do kodu związanego z Linuksem został zamknięty. Amerykański sąd apelacyjny podtrzymał decyzję korzystną dla IBM. Nie rozstrzygnął jednak, kto miał rację w samym sporze o wykorzystanie kodu.

Historia zaczęła się jeszcze w 1998 roku, gdy IBM oraz The Santa Cruz Operation rozpoczęły wspólny Projekt Monterey. Przedsięwzięcie miało doprowadzić do stworzenia systemu operacyjnego dla nowych wówczas architektur procesorów. Projekt zakończył się kilka lat później, lecz spór dotyczący stworzonego w jego ramach kodu przetrwał znacznie dłużej.

Teraz amerykański Sąd Apelacyjny dla Drugiego Okręgu podtrzymał decyzję sądu niższej instancji. Xinuos, firma będąca następcą prawnym części biznesu SCO, próbowała dochodzić swoich praw wobec IBM. Jej roszczenie zostało jednak uznane za wniesione zbyt późno.

Sąd nie powiedział, że IBM miało prawo do kodu

W najnowszym orzeczeniu znajduje się istotny szczegół. Sędziowie nie stwierdzili, że IBM miało pełne prawo do przejęcia i wykorzystania spornego kodu. Nie rozstrzygnęli również ostatecznie kwestii własności.

Problem dotyczył terminu wniesienia pozwu. Według sądu sporne przejęcie kodu nastąpiło w 2001 roku i było pojedynczym zdarzeniem. W przypadku roszczeń związanych z prawami autorskimi przepisy przewidują ograniczony czas na podjęcie działań prawnych.

Xinuos próbowało argumentować, że sprawa dotyczyła trwającego wykorzystania kodu. Sąd apelacyjny nie zaakceptował takiej interpretacji. Nawet przy przyjęciu późniejszej daty uzyskania wiedzy o naruszeniu pozew złożony w 2021 roku został uznany za spóźniony.

Amerykański sąd apelacyjny oddalił ostatnią sprawę w długim sporze o to, kto jest właścicielem Linuksa.

Spór przetrwał upadek SCO

Konflikt ma niezwykle długą historię. W 2003 roku Caldera, która później działała jako SCO Group, pozwała IBM. Firma twierdziła, że IBM wykorzystało kod związany z Unixem i Projektem Monterey w swoich produktach oraz w rozwoju Linuksa.

SCO Group w 2007 roku ogłosiła upadłość. Kilka lat później niemal cały jej dział oprogramowania trafił do Xinuos. Wraz z nim firma przejęła również prawa i roszczenia związane z wieloletnim konfliktem z IBM.

W 2021 roku Xinuos rozpoczęło własne postępowanie przeciwko IBM i Red Hat. Pozew przeciwko Red Hat został później wycofany na podstawie porozumienia, natomiast spór z IBM trwał dalej. Sąd niższej instancji wydał korzystny dla IBM wyrok w 2024 roku, a ostateczne rozstrzygnięcie zapadło w kwietniu 2025 roku.

Najnowsza decyzja sądu apelacyjnego jest kolejnym ciosem dla Xinuos.

Projekt Monterey dał początek całej historii

Żeby zrozumieć źródło konfliktu, trzeba cofnąć się do końca lat 90. IBM i Santa Cruz Operation rozpoczęły wtedy współpracę nad Projektem Monterey. W przedsięwzięciu uczestniczyły również Intel i Sequent.

Strony wzajemnie licencjonowały swój kod, a projekt miał przygotować oprogramowanie dla procesorów Intel IA-64 oraz architektury Power firmy IBM. W międzyczasie Linux zaczął zdobywać kolejne platformy i użytkowników.

IBM ostatecznie zakończyło Projekt Monterey w 2001 roku. Według późniejszych zarzutów część kodu miała następnie trafić do produktów firmy oraz systemów związanych z Linuksem.

Spór o to, jakie prawa przysługiwały poszczególnym stronom, ciągnął się przez kolejne lata. Kolejne firmy zmieniały właścicieli, nazwy i sytuację prawną, lecz zasadnicze pytanie pozostało.

Xinuos ma jeszcze jedną możliwość

Najnowsze orzeczenie nie musi oznaczać absolutnego końca sprawy. Xinuos zapowiedziało próbę doprowadzenia do ponownego rozpatrzenia sprawy przez pełny skład sądu apelacyjnego.

To jednak bardzo trudna droga. Według danych przywołanych przez The Register, w Drugim Okręgu ponowne rozpatrzenie przez pełny skład sędziowski jest przyznawane w mniej niż 0,03 proc. spraw.

Jeśli sąd odmówi, wieloletnia batalia może rzeczywiście dobiec końca.

IBM wygrało proces, ale pytanie pozostało

Najciekawszym elementem najnowszego orzeczenia jest rozdzielenie dwóch kwestii. Sąd nie stwierdził, że IBM bezdyskusyjnie miało prawo do spornego kodu. Uznał natomiast, że Xinuos nie może już skutecznie dochodzić swojego roszczenia w tej sprawie.

Po niemal 28 latach od rozpoczęcia Projektu Monterey konflikt pozostaje więc przykładem tego, jak długo może przetrwać spór dotyczący kodu źródłowego. Linux w tym czasie stał się jednym z najważniejszych systemów operacyjnych świata, działającym od serwerów i superkomputerów po urządzenia konsumenckie.

Dla użytkowników Linuksa najnowszy wyrok nie przynosi żadnej nagłej zmiany. Dla historii systemu jest jednak ważnym momentem. Jedna z najdłuższych batalii prawnych związanych z jego pochodzeniem właśnie straciła kolejną drogę do dalszego prowadzenia.