AMD Threadripper chłodzony silnikiem Stirlinga. Inżynier Microsoftu wykorzystał wynalazek z 1816 r.

Nowoczesne komputery wykorzystują zaawansowane układy chłodzenia cieczą, ogromne radiatory i precyzyjnie sterowane wentylatory. Tym większe zdziwienie wywołał eksperyment Dave'a W. Plummera, byłego inżyniera Microsoftu i jednego z najbardziej rozpoznawalnych popularyzatorów technologii Windows. Twórca postanowił zamontować przy swoim komputerze... silnik Stirlinga, wynalazek opatentowany ponad 200 lat temu.

Choć cały projekt ma przede wszystkim charakter eksperymentalny, szybko przyciągnął uwagę internautów. Połączenie zabytkowej technologii z potężną stacją roboczą opartą na procesorze AMD Threadripper 3970X wygląda jak spotkanie dwóch zupełnie różnych epok.

Dwustuletni wynalazek obok 32-rdzeniowego procesora

Silnik Stirlinga został opatentowany w 1816 roku przez szkockiego duchownego Roberta Stirlinga jako bezpieczniejsza alternatywa dla ówczesnych silników parowych. Dzisiaj rozwiązanie to można spotkać głównie w wyspecjalizowanych zastosowaniach przemysłowych, takich jak elektrownie słoneczne, instalacje kogeneracyjne, systemy kriogeniczne czy nawet niektóre okręty podwodne.

Dave Plummer postanowił wykorzystać tę samą zasadę działania w swoim komputerze wyposażonym w procesor AMD Threadripper 3970X. Na radiatorze chipsetu zamontował niewielki silnik Stirlinga, który zaczyna obracać koło zamachowe dzięki energii cieplnej oddawanej przez komputer.

Efekt wygląda niezwykle widowiskowo. W czasie pracy komputera niewielkie metalowe koło nieustannie wiruje, zamieniając część energii cieplnej w ruch mechaniczny.

Cooling my Threadripper chipset with a Stirling Engine! pic.twitter.com/2JG6i70zBn

— Dave W Plummer (@davepl1968) July 3, 2026

Ciepło z komputera napędza miniaturowy silnik

Zasada działania silnika Stirlinga od dwóch stuleci pozostaje praktycznie niezmieniona. Zamknięty gaz znajdujący się wewnątrz urządzenia jest naprzemiennie ogrzewany i schładzany. Zmiany temperatury powodują zmiany ciśnienia, które wprawiają tłok w ruch. Ten z kolei obraca koło zamachowe i utrzymuje cały cykl.

W przypadku komputera źródłem energii nie jest para wodna ani palnik, lecz ciepło emitowane przez chipset płyty głównej. Plummer na początku filmu delikatnie rozpędza koło zamachowe ręką, po czym urządzenie pracuje już samodzielnie dzięki temperaturze układu.

Sam eksperyment pokazuje, że nawet stosunkowo niewielka ilość energii cieplnej generowanej przez elektronikę wystarcza do uruchomienia klasycznego silnika cieplnego.

Chłodzenie czy efektowny gadżet?

Choć urządzenie faktycznie odbiera część energii cieplnej, trudno traktować je jako realną alternatywę dla współczesnych systemów chłodzenia. Miniaturowy silnik nie zastąpi wentylatora ani chłodzenia wodnego, szczególnie w komputerze wyposażonym w 32-rdzeniowy procesor AMD Threadripper 3970X.

Plummer nie opublikował pomiarów temperatur przed i po instalacji silnika. Nie wiadomo również, czy rozwiązanie przyniosło jakikolwiek zauważalny wpływ na wydajność podczas testów obciążeniowych, choć na nagraniu widać uruchomiony benchmark Cinebench.

Cały projekt należy więc traktować przede wszystkim jako pokaz możliwości fizyki i ciekawostkę dla miłośników nietypowych konstrukcji komputerowych.

Silnik za kilkadziesiąt dolarów zdobywa popularność

Największe zainteresowanie wzbudził sam model wykorzystany przez byłego programistę Microsoftu. Internauci szybko zauważyli, że bardzo podobny silnik Stirlinga można kupić w sklepach internetowych za około 40 dolarów.

To niewielkie urządzenie edukacyjne, często prezentowane podczas pokazów fizyki. Producent deklaruje, że potrafi rozpocząć pracę nawet po ustawieniu na kubku z gorącą kawą. Według części użytkowników wystarcza nawet ciepło ludzkiej dłoni, aby wprawić koło zamachowe w ruch.

Eksperyment Dave'a Plummera udowadnia, że podobny mechanizm można wykorzystać także we wnętrzu komputera. Nie stanie się on nowym standardem chłodzenia pecetów, ale z pewnością należy do najbardziej oryginalnych pomysłów, jakie pojawiły się w świecie sprzętu komputerowego w ostatnich miesiącach.