Anthropic zapłaci rekordowe odszkodowanie. Przesądziły książki

To jedna z najważniejszych decyzji dla całej branży sztucznej inteligencji. Amerykański sąd zatwierdził ugodę o wartości 1,5 miliarda dolarów w sprawie przeciwko Anthropic, twórcy modelu Claude. Wyrok może wyznaczyć kierunek dla dziesiątek podobnych postępowań prowadzonych przeciwko firmom rozwijającym generatywną sztuczną inteligencję. Najciekawsze jest jednak to, że sąd jednocześnie uznał trenowanie modeli AI na opublikowanych książkach za zgodne z prawem, a ogromną karę nałożył z zupełnie innego powodu.

Sprawa rozpoczęła się od pozwu zbiorowego wniesionego przez autorów i wydawców, którzy zarzucili Anthropic naruszenie praw autorskich podczas budowy modeli językowych. Po wielu miesiącach postępowania federalny sąd w Stanach Zjednoczonych zatwierdził ugodę o wartości 1,5 miliarda dolarów.

To najwyższa kwota, jaka kiedykolwiek pojawiła się w sprawie dotyczącej naruszenia praw autorskich. Jednocześnie jest to pierwsza tak duża ugoda zawarta w serii procesów skierowanych przeciwko firmom rozwijającym sztuczną inteligencję. Dla producentów modeli AI oznacza ważny sygnał dotyczący granic wykorzystywania cudzych materiałów podczas szkolenia algorytmów.

Sąd rozdzielił dwie kwestie

Najważniejszym elementem orzeczenia jest wyraźne oddzielenie procesu trenowania sztucznej inteligencji od sposobu pozyskiwania danych.

Sąd uznał, że wykorzystywanie opublikowanych książek do szkolenia modeli językowych mieści się w amerykańskiej doktrynie dozwolonego użytku (fair use). Nie oznacza to jednak pełnej swobody działania dla firm technologicznych.

Problemem okazała się ogromna biblioteka pirackich publikacji zgromadzona przez Anthropic. Według ustaleń sądu firma przechowywała około siedmiu milionów nielegalnie pozyskanych książek. To właśnie ten element został uznany za naruszenie praw autorskich autorów i wydawców. Wyrok pokazuje, że źródło pochodzenia danych może mieć równie duże znaczenie jak ich późniejsze wykorzystanie.

Autorzy dostaną odszkodowania, ale kwoty nie zachwycają

Choć wartość ugody robi ogromne wrażenie, rzeczywiste wypłaty dla autorów okazują się znacznie skromniejsze. Ze względu na liczbę dzieł objętych postępowaniem przeciętna rekompensata wynosi niewiele ponad 200 dolarów za tytuł.

Anthropic podkreśla, że ponad 91 procent uprawnionych autorów i wydawców odebrało już należne środki. Firma przypomina również, że ugoda została wypracowana po wcześniejszym orzeczeniu sądu, które uznało trenowanie modeli AI na książkach za zgodne z obowiązującym prawem.

„Zawarliśmy tę ugodę w 2025 roku, po przełomowym orzeczeniu sądu, że trenowanie sztucznej inteligencji na książkach jest dozwolonym użytkiem w świetle prawa autorskiego – które nadal obowiązuje” – powiedziała zastępca radcy prawnego Anthropic, Aparna Sridhar. „Cieszymy się, że ponad 91% autorów i wydawców objętych ugodą odebrało swoją część odszkodowania i z niecierpliwością czekamy na zakończenie tej sprawy”.

Nie wszyscy twórcy zaakceptowali takie rozwiązanie. Część autorów zdecydowała się zrezygnować z ugody i prowadzi własne postępowania przeciwko spółce.

To może być problem także dla innych gigantów AI

Sprawa Anthropic nie jest jedyną dotyczącą wykorzystywania chronionych materiałów podczas rozwoju sztucznej inteligencji. W ostatnich miesiącach podobne zarzuty pojawiły się wobec kilku największych firm technologicznych.

Nvidia była oskarżana o wykorzystanie narzędzi umożliwiających pobieranie książek do szkolenia modeli AI. Meta z kolei znalazła się w ogniu krytyki po doniesieniach dotyczących pobrania dziesiątek terabajtów pirackich publikacji wykorzystywanych podczas rozwoju własnych modeli językowych.

W obu przypadkach głównym przedmiotem sporów pozostaje nie samo trenowanie sztucznej inteligencji, lecz sposób pozyskiwania materiałów objętych ochroną praw autorskich.

Branża AI dostała jasny sygnał

Decyzja amerykańskiego sądu może stać się jednym z najważniejszych punktów odniesienia dla kolejnych procesów dotyczących generatywnej sztucznej inteligencji. Orzeczenie pokazuje, że sądy są skłonne zaakceptować wykorzystanie książek do trenowania modeli językowych, jeśli odbywa się ono zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Jednocześnie wyrok wyraźnie wskazuje granicę. Przechowywanie lub pozyskiwanie pirackich kopii publikacji pozostaje naruszeniem prawa i może prowadzić do wielomiliardowych konsekwencji finansowych.