Cichy kartel w branży dysków twardych? Giganci oskarżeni o zawyżanie cen przez 13 lat

Miliony użytkowników komputerów mogły przez lata płacić więcej za dyski twarde, nawet o tym nie wiedząc. W Stanach Zjednoczonych ruszył właśnie potężny pozew zbiorowy przeciwko japońskim firmom TDK Corporation oraz NHK Spring. Obie spółki zostały oskarżone o wieloletnie ustalanie cen jednego z najważniejszych komponentów wykorzystywanych w klasycznych dyskach HDD.

Sprawa dotyczy elementu, o którym przeciętny użytkownik nigdy nie słyszał, mimo że znajduje się praktycznie w każdym tradycyjnym dysku twardym na świecie. Chodzi o zespół zawieszenia głowicy odczytu i zapisu, niezwykle precyzyjny mechanizm odpowiadający za utrzymanie głowicy tuż nad obracającym się talerzem magnetycznym. To właśnie ten niewielki komponent stał się osią gigantycznego pozwu antymonopolowego.

Według dokumentów złożonych w federalnym sądzie Kalifornii firmy miały przez ponad dekadę koordynować ceny i wpływać na rynek pamięci masowej. Zarzuty obejmują okres od 2003 do 2016 roku. Jeśli oskarżenia się potwierdzą, konsekwencje mogą być ogromne nie tylko dla producentów komponentów, ale również dla całego rynku komputerowego.

Niewielki element ukryty głęboko w obudowie dysku przez ponad dekadę miał wpływać na ceny komputerów sprzedawanych praktycznie na całym świecie.

Jeden komponent obecny niemal wszędzie

Pozew zwraca uwagę na coś, o czym konsumenci zazwyczaj nie myślą: współczesny sprzęt komputerowy opiera się na bardzo wąskich i silnie skoncentrowanych łańcuchach dostaw.Według powodów komponenty produkowane przez TDK Corporation i NHK Spring trafiały do około 97 procent wszystkich dysków HDD sprzedawanych na świecie. Oznacza to, że praktycznie każdy  duży producent pamięci masowej korzystał z tych części.

Choć w pozwie nie wymieniono bezpośrednio takich marek jak Seagate Technology, Western Digital czy Toshiba, to właśnie ich dyski miały wykorzystywać sporne komponenty. To sprawia, że potencjalna skala afery staje się gigantyczna. Dyski HDD przez lata trafiały nie tylko do komputerów stacjonarnych i laptopów, ale również do serwerów, centrów danych, konsol i urządzeń sieciowych.

Niewidoczny element decydujący o działaniu dysku

Zespół zawieszenia głowicy to jeden z najbardziej wymagających technologicznie elementów klasycznego dysku twardego. Mechanizm musi utrzymywać głowicę odczytującą dane w mikroskopijnej odległości od obracających się talerzy. Współczesne dyski pracują przy tolerancjach liczonych w nanometrach. Im większa była pojemność dysków HDD, tym bardziej rosły wymagania dotyczące precyzji tych komponentów. Produkcja takich elementów wymagała zaawansowanego zaplecza technologicznego i wieloletniego doświadczenia. W praktyce rynek został zdominowany przez kilku graczy.

Właśnie dlatego amerykański pozew może okazać się wyjątkowo problematyczny dla branży. Oskarżenia dotyczą bowiem segmentu rynku, w którym konkurencja była bardzo ograniczona już na starcie. Nie podano niestety żadnych kwot, o które mieliśmy rzekomo przepłacać.

Śledztwa i procesy ciągną się od lat

To nie pierwszy raz, gdy temat trafia do sądu. Podobna sprawa pojawiła się wcześniej w Kanadzie. Tamtejszy pozew zbiorowy uzyskał status postępowania grupowego, a próby jego zablokowania zakończyły się niepowodzeniem. Nowy proces w USA bazuje na podobnych zarzutach, ale jego skala może być jeszcze większa. Amerykański rynek komputerowy przez lata należał do największych odbiorców dysków HDD na świecie.

Jeżeli powodowie wygrają, firmy oraz klienci kupujący dyski lub komputery wyposażone w HDD między 2003 a 2016 rokiem mogą ubiegać się o odszkodowania. Na razie nie wyznaczono daty rozprawy i nie wiadomo, jak zakończy się sprawa.

Branża HDD w trudnym momencie

Pozew pojawia się w czasie, gdy klasyczne dyski twarde już od kilku lat przegrywają walkę z SSD. Producenci HDD nadal utrzymują silną pozycję w centrach danych i magazynach danych o ogromnej pojemności, ale rynek konsumencki coraz szybciej przechodzi na pamięci półprzewodnikowe.

Dodatkowo branża mierzy się dziś z rosnącymi kosztami produkcji, zmianami geopolitycznymi i gigantycznym zapotrzebowaniem na pamięci wykorzystywane w systemach AI. Każda nowa afera związana z cenami lub praktykami antykonkurencyjnymi może dodatkowo osłabić zaufanie klientów.