Europa ma nowego króla giełdy. ASML pobiło historyczny rekord i odstawiło konkurencję

Jeszcze kilka lat temu mało kto poza branżą półprzewodników kojarzył nazwę ASML. Dziś holenderska firma stała się najcenniejszym przedsiębiorstwem w historii Europy, bijąc rekord ustanowiony przez farmaceutycznego giganta Novo Nordisk. Inwestorzy uwierzyli, że producent kluczowych maszyn do wytwarzania chipów może dostarczyć znacznie więcej urządzeń, niż dotychczas zakładał rynek.

Efekt był natychmiastowy. Kapitalizacja giełdowa ASML wzrosła do około 674 mld dolarów, a spółka wyprzedziła wszystkich europejskich rywali. To wydarzenie pokazuje, jak ogromne znaczenie dla światowej gospodarki zyskał rynek sztucznej inteligencji i zaawansowanych półprzewodników.

Firma, bez której nie powstałby żaden nowoczesny procesor

Pozycja ASML jest wyjątkowa. Holenderska spółka pozostaje jedynym na świecie producentem maszyn litograficznych EUV, wykorzystywanych do produkcji najbardziej zaawansowanych układów scalonych. To właśnie te gigantyczne urządzenia trafiają do fabryk takich firm jak TSMC, Samsung czy Intel. Bez nich nie powstawałyby procesory napędzające centra danych, akceleratory AI, smartfony nowej generacji ani najbardziej zaawansowane układy dla sektora wojskowego.

Każdy nowoczesny chip wykorzystywany do trenowania modeli sztucznej inteligencji przechodzi przez maszyny ASML na jednym z etapów produkcji. W praktyce oznacza to, że rozwój całego rynku AI jest w dużym stopniu uzależniony od zdolności produkcyjnych jednej europejskiej firmy.

Analitycy dostrzegli coś, czego rynek wcześniej nie widział

Za rekordowym wzrostem stoją najnowsze prognozy dwóch największych banków inwestycyjnych świata. Zarówno JPMorgan, jak i Morgan Stanley niemal jednocześnie podnieśli swoje wyceny ASML, argumentując, że spółka może produkować znacznie więcej systemów EUV niż dotąd zakładano.

Według analityka JPMorgan Sandeepa Deshpande firma może dostarczać ponad 110 maszyn EUV rocznie bez konieczności budowy nowych zakładów produkcyjnych. Wcześniejsze oczekiwania inwestorów mówiły o około 90 urządzeniach. Różnica wydaje się niewielka tylko na pierwszy rzut oka. W rzeczywistości każda dodatkowa maszyna przekłada się na możliwość uruchomienia kolejnych linii produkcyjnych w największych fabrykach półprzewodników na świecie.

Jedna maszyna kosztuje więcej niż odrzutowiec

Urządzenia produkowane przez ASML należą do najbardziej skomplikowanych maszyn przemysłowych, jakie kiedykolwiek stworzono. Każdy egzemplarz składa się z setek tysięcy części dostarczanych przez wyspecjalizowanych partnerów z różnych krajów. Cena również robi ogromne wrażenie. Standardowy system EUV Low-NA kosztuje około 235 mln dolarów. Jeszcze bardziej zaawansowane urządzenia High-NA osiągają wartość około 380 mln dolarów za sztukę.

To właśnie taki sprzęt został niedawno zainstalowany przez Intela w procesie technologicznym 14A. Branża liczy, że nowa generacja maszyn pozwoli na dalsze zmniejszanie rozmiarów tranzystorów i rozwój kolejnych generacji procesorów.

Sztuczna inteligencja napędza rekordowy wzrost

Rosnące zainteresowanie ASML jest bezpośrednio związane z boomem na sztuczną inteligencję. Giganci technologiczni inwestują setki miliardów dolarów w budowę nowych centrów danych, a każdy taki projekt wymaga ogromnych ilości zaawansowanych układów scalonych.

Produkcja procesorów dla AI już dziś stała się jednym z najważniejszych segmentów światowej gospodarki technologicznej. Im większe zapotrzebowanie na chipy, tym większa liczba zamówień trafia do producentów półprzewodników, a następnie do ASML. Inwestorzy coraz częściej traktują holenderską firmę jako jeden z fundamentów globalnej rewolucji AI.

Nawet rekord Europy wygląda skromnie przy amerykańskich gigantach

Choć ASML właśnie zapisało się w historii europejskiej giełdy, skala sukcesu nadal pozostaje mniejsza niż w przypadku największych amerykańskich spółek technologicznych.

Kapitalizacja firmy nie osiągnęła jeszcze poziomu biliona dolarów, który przekroczyły już największe przedsiębiorstwa związane z rynkiem sztucznej inteligencji i półprzewodników. Mimo to ASML wyprzedziło niemieckiego giganta SAP i stało się najcenniejszą spółką notowaną w Europie. Obecna wycena jest również wyższa niż łączna wartość dwóch kolejnych europejskich gigantów – HSBC oraz Roche.

Konkurenci chcą odebrać ASML monopol

Dominacja holenderskiej firmy pozostaje imponująca, ale coraz więcej przedsiębiorstw próbuje znaleźć alternatywę dla technologii EUV.

W Stanach Zjednoczonych startup Substrate pozyskał 100 mln dolarów na rozwój systemów litografii rentgenowskiej. Firma przekonuje, że jej rozwiązania mogą znacząco obniżyć koszty produkcji najbardziej zaawansowanych układów. Własne technologie rozwijają również Canon i Nikon. Chiny intensywnie pracują nad obejściem ograniczeń związanych z brakiem dostępu do najnowszych maszyn ASML.

Na razie jednak żadna z tych inicjatyw nie stanowi realnego zagrożenia dla pozycji holenderskiego producenta. W segmencie najnowocześniejszych układów logicznych ASML pozostaje praktycznie niezastąpione.