GrapheneOS testuje granice prawa USA. Jedno hasło i wszystkie dane znikają

GrapheneOS znalazł się w centrum jednej z najgłośniejszych dyskusji dotyczących prywatności smartfonów. Wszystko po ujawnieniu sprawy użytkownika, któremu amerykański Departament Sprawiedliwości postawił federalne zarzuty po użyciu specjalnego hasła bezpieczeństwa. Twórcy systemu zabrali głos i przekonują, że ich rozwiązanie jest całkowicie legalne, a raz usuniętych danych nie da się odzyskać.

Sprawa dotyczy użytkownika GrapheneOS o nazwisku Sam Tunick. Według informacji ujawnionych przez amerykańskie media podczas kontroli prowadzonej przez funkcjonariuszy Służby Celnej i Ochrony Granicznej USA podał on tzw. hasło przymusowe. Nie służy ono do zwykłego odblokowania telefonu. Po jego wpisaniu urządzenie natychmiast rozpoczyna trwałe kasowanie wszystkich zapisanych danych.

Usuwane są zdjęcia, wiadomości, pliki, aplikacje oraz zawartość eSIM. Proces odbywa się automatycznie i nie można go zatrzymać ani odwrócić. W praktyce telefon wraca do stanu fabrycznego, a zapisane wcześniej informacje przestają być dostępne.

To właśnie wykorzystanie tej funkcji stało się jednym z elementów postępowania prowadzonego przez amerykańskie władze.

Twórcy systemu odpowiadają stanowczo

Fundacja GrapheneOS opublikowała obszerne stanowisko, w którym podkreśla, że sam system operacyjny pozostaje w pełni legalny. Organizacja zaznacza, że rozwijanie oprogramowania zwiększającego bezpieczeństwo i prywatność użytkowników nie narusza prawa Stanów Zjednoczonych.

Twórcy przekonują również, że nie mają obowiązku osłabiania zabezpieczeń ani projektowania systemu w taki sposób, aby ułatwiał organom ścigania dostęp do danych zapisanych na urządzeniach.

Fundacja podkreśla także, że nie zamierza pomagać prokuratorom w odzyskiwaniu informacji z telefonów działających pod kontrolą GrapheneOS. Według organizacji nie istnieje techniczna możliwość przywrócenia danych po ich skutecznym usunięciu.

GrapheneOS is completely legal. We have no obligation to weaken any of the security protections it provides. Creating and using GrapheneOS is strongly protected by the US constitution. Laws attempting to make it illegal or require weakening the security would be unconstitutional.

— GrapheneOS (@GrapheneOS) July 27, 2026

Dane mają zniknąć bezpowrotnie

GrapheneOS od początku powstawał z myślą o maksymalnym zabezpieczeniu informacji zapisanych w smartfonie. System wykorzystuje mechanizmy szyfrowania dostępne w urządzeniach Google Pixel, dodając własne rozwiązania utrudniające dostęp do pamięci.

Fundacja przekonuje, że po uruchomieniu procedury kasowania nie istnieją żadne ukryte kopie ani mechanizmy pozwalające odzyskać pliki. Według twórców zabezpieczenia sprzętowe i programowe zostały zaprojektowane właśnie po to, aby uniemożliwić obejście szyfrowania lub późniejsze odtworzenie zawartości telefonu.

To stanowisko ma znaczenie nie tylko dla użytkowników GrapheneOS. Sprawa pokazuje, jak daleko posunęły się współczesne systemy ochrony danych oraz jak trudnym wyzwaniem stają się dla organów ścigania urządzenia wyposażone w zaawansowane mechanizmy bezpieczeństwa.

Funkcja nie jest przeznaczona dla każdego

Twórcy GrapheneOS zwracają uwagę, że hasło przymusowe nie powinno być traktowane jako podstawowy element ochrony telefonu. Organizacja określa je jako niewielką część znacznie większego modelu bezpieczeństwa.

Fundacja przypomina również, że użycie tej funkcji może prowadzić do poważnych konsekwencji prawnych lub osobistych. Z tego powodu użytkownicy powinni dokładnie rozważyć, czy chcą korzystać z takiego rozwiązania w praktyce.

To dość nietypowe stanowisko. Z jednej strony twórcy bronią funkcji i podkreślają jej legalność, z drugiej sami zaznaczają, że nie każda sytuacja uzasadnia jej wykorzystanie.

Spór może trafić na konstytucyjne pole bitwy

Obrońca Sama Tunicka twierdzi, że podczas kontroli funkcjonariusze naruszyli jego prawa. Według prawnika nie odczytano zatrzymanemu praw wynikających z precedensu Miranda, mimo że domagał się kontaktu z adwokatem.

Obrona domaga się wykluczenia z postępowania wszystkich dowodów uzyskanych podczas kontroli. Jeżeli sąd przychyli się do tej argumentacji, sprawa może stać się ważnym precedensem dotyczącym granic uprawnień służb wobec właścicieli zaszyfrowanych smartfonów.