Hybrydy plug-in to ekologiczny mit. Spalają trzy razy więcej, niż obiecywano

Blisko milion samochodów hybrydowych typu plug-in przeanalizowanych w warunkach drogowych przyniósł wnioski, które mogą wstrząsnąć europejską polityką klimatyczną.

Największe dotąd badanie tego typu wykazało, że pojazdy PHEV zużywają średnio ponad trzykrotnie więcej paliwa, niż wynika z oficjalnych testów homologacyjnych. Wyniki pojawiają się w momencie, gdy Unia Europejska przygotowuje zmiany w zasadach liczenia emisji dla tej kategorii aut, a producenci intensyfikują działania lobbingowe.

Analizę przeprowadził Fraunhofer Institute na podstawie danych z systemu OBFCM, czyli pokładowego monitoringu zużycia paliwa. Zebrano informacje z 981 035 pojazdów poruszających się po europejskich drogach. Skala projektu czyni go najbardziej reprezentatywnym badaniem rzeczywistego spalania PHEV w historii.

Testy kontra codzienność

Według obowiązującej procedury Worldwide Harmonised Light Vehicle Test Procedure średnie zużycie paliwa dla badanych modeli miało wynosić 1,57 litra na 100 kilometrów. Dane z eksploatacji pokazały zużycie na poziomie 6,12 l/100 km. Różnica sięga 3,26 raza względem wartości deklarowanych.

Badacze przyjrzeli się również trybowi rozładowywania akumulatora, w którym pojazd powinien maksymalnie wykorzystywać energię elektryczną. W tym scenariuszu spalanie według WLTP pozostaje na poziomie 1,57 l/100 km, natomiast realne zużycie wyniosło średnio 2,98 l/100 km. Oznacza to częstsze uruchamianie silnika spalinowego nawet wtedy, gdy samochód teoretycznie jedzie na prądzie.

Rozbieżności nie są całkowicie nowe. W przypadku klasycznych aut spalinowych różnica między testami a rzeczywistością sięga około 20 proc. W segmencie PHEV skala odchylenia jest jednak wielokrotnie większa.

Luksusowe marki ładują rzadziej

Zestaw danych pozwolił także na analizę zachowań użytkowników w podziale na producentów. Wbrew intuicji to marki luksusowe rzadziej korzystają z ładowania niż producenci budżetowi. W raporcie jako szczególnie wyraźny przykład wskazano Porsche. W badanej próbie przeciętne auto tej marki zużyło łącznie 7 kWh energii elektrycznej na dystansie 27 tys. kilometrów. Ponad połowa z 11 307 egzemplarzy nie została ani razu podłączona do gniazdka w analizowanym okresie.

W praktyce oznacza to funkcjonowanie wielu hybryd plug-in jak klasycznych samochodów spalinowych z dodatkową masą akumulatora. W centrach miast, gdzie wymagany jest tryb elektryczny, kierowcy często przełączają pojazd na zasilanie bateryjne tylko na krótkich odcinkach.

Nacisk na zmianę przepisów

Unia Europejska od kilku lat pracuje nad korektą tzw. współczynnika użyteczności, który określa, jak często PHEV poruszają się w trybie elektrycznym. Planowane zmiany w regulacjach emisyjnych na 2025 rok mają ograniczyć liczbę punktów przyznawanych producentom za sprzedaż hybryd plug-in i przybliżyć dane do realnych warunków drogowych.

Producenci samochodów próbują zablokować lub osłabić te korekty, argumentując potrzebę utrzymania technologii przejściowych w drodze do pełnej elektryfikacji. Autorzy badania ostrzegają, że wycofanie planowanych zmian przełoży się na dodatkowe 23–25 milionów ton emisji CO2 w ciągu dwóch dekad. Rezygnacja z kolejnej korekty przewidzianej na 2027 rok może dodać następne 7 milionów ton.

Raport sugeruje, że jedynie dalsze dostosowywanie współczynnika użyteczności do danych empirycznych pozwoli ograniczyć lukę między deklarowanymi a rzeczywistymi emisjami. Propozycje takie jak obowiązek regularnego ładowania czy wyświetlanie udziału jazdy elektrycznej na desce rozdzielczej oceniono jako rozwiązania o ograniczonym wpływie.

Hybryda jako technologia przejściowa

Debata wokół PHEV dotyka szerszego sporu o przyszłość napędów. Hybrydy plug-in miały łączyć zalety silnika spalinowego i elektrycznego, oferując elastyczność oraz niższe emisje w codziennym użytkowaniu. Badanie pokazuje, że efekt ekologiczny w dużej mierze zależy od nawyków kierowców i konstrukcji systemów wsparcia.

W momencie gdy Europa koryguje cele klimatyczne i modyfikuje harmonogram odchodzenia od silników spalinowych, wyniki analizy z niemal miliona pojazdów mogą stać się argumentem w sporze o to, czy PHEV są realnym narzędziem redukcji emisji, czy jedynie statystycznym kompromisem.