Europejski kraj wprowadza dowód tożsamości dla AI. Każdy agent będzie mieć PESEL

Sztuczna inteligencja coraz częściej nie tylko odpowiada na pytania, ale również wykonuje konkretne zadania w imieniu użytkowników. Rezerwuje usługi, analizuje dokumenty, przygotowuje raporty, a w przyszłości może nawet samodzielnie załatwiać sprawy urzędowe. Estonia uznała, że nadszedł moment, aby uporządkować ten cyfrowy świat. 

Rząd w Tallinnie chce stworzyć system cyfrowych tożsamości dla agentów AI. Dzięki niemu sztuczna inteligencja będzie mogła oficjalnie działać w imieniu człowieka, a każda wykonana czynność będzie możliwa do zweryfikowania.

AI dostanie własny numer identyfikacyjny

Projekt wspierany przez estońską radę doradczą Eesti.ai zakłada stworzenie specjalnych identyfikatorów przypisanych agentom sztucznej inteligencji. Takie cyfrowe tożsamości mają umożliwić systemom AI wykonywanie określonych zadań po otrzymaniu odpowiednich uprawnień od użytkownika.

Według założeń każdy agent będzie działał na podstawie jasno określonych zasad delegowania uprawnień. Dzięki temu instytucje publiczne, firmy oraz obywatele będą wiedzieli, kto odpowiada za konkretne działania wykonane przez algorytm.

To odpowiedź na problem, który zaczyna pojawiać się wraz z gwałtownym rozwojem tzw. agentów AI. Coraz więcej narzędzi nie ogranicza się już do generowania tekstów czy analizowania danych. Systemy potrafią samodzielnie wykonywać kolejne kroki prowadzące do realizacji zadania.

Estonia chce być pierwsza na świecie

Premier Estonii, Kristen Michal, nie ukrywa ambicji związanych z projektem. Władze kraju podkreślają, że sztuczna inteligencja w przyszłości będzie wykonywać znaczną część cyfrowych obowiązków obywateli. Mowa o przygotowywaniu deklaracji, tworzeniu dokumentów, analizowaniu danych czy komunikacji z różnymi systemami informatycznymi. W takim modelu kluczowe staje się ustalenie, kto działa, na czyje zlecenie i w jakim zakresie.

Estoński rząd uważa, że cyfrowe identyfikatory dla AI pozwolą uniknąć sytuacji, w której użytkownik musi przekazywać sztucznej inteligencji pełny dostęp do swoich danych lub usług. Zamiast tego agent otrzyma wyłącznie określony zestaw uprawnień przypisanych do konkretnego zadania. Tallinn przedstawia projekt jako pierwszą na świecie próbę stworzenia oficjalnego systemu identyfikacji agentów AI na poziomie państwowym.

„W przyszłości sztuczna inteligencja będzie coraz częściej wykonywać w naszym imieniu zadania cyfrowe, sporządzając raporty, przygotowując deklaracje czy wchodząc w interakcję z systemami informatycznymi” – powiedziała premier Kristen Michal w oświadczeniu . „W tym celu musi być jasne, kto działa w czyim imieniu, z jakimi prawami i kto ponosi ostateczną odpowiedzialność”.

Coraz więcej krajów przygotowuje się na erę agentów

Estonia nie jest jedynym państwem, które dostrzega nadchodzącą rewolucję. Kilka tygodni temu podobny kierunek zasygnalizowała Argentyna. Prezydent Javier Milei poparł koncepcję przepisów umożliwiających funkcjonowanie podmiotów zarządzanych przez oprogramowanie. W praktyce oznaczałoby to tworzenie organizacji, których decyzje byłyby podejmowane przez systemy AI.

Równolegle środowiska technologiczne pracują nad rozwiązaniami pozwalającymi odnajdywać agentów AI i potwierdzać ich autentyczność. Powstają projekty przypominające działaniem system DNS znany z internetu, lecz przeznaczone dla autonomicznych systemów sztucznej inteligencji. Wszystko wskazuje na to, że kolejne lata przyniosą powstanie całej infrastruktury stworzonej specjalnie dla agentów cyfrowych.

Kto odpowie za błędy sztucznej inteligencji?

Największym wyzwaniem pozostaje kwestia odpowiedzialności. Gdy chatbot poda błędną informację, konsekwencje bywają ograniczone. Sytuacja wygląda inaczej, gdy agent AI zaczyna podejmować decyzje finansowe, podpisywać umowy lub realizować transakcje. Eksperci prawa od dawna zwracają uwagę, że obecne przepisy powstawały z myślą o ludziach, a nie autonomicznych programach komputerowych.

Już teraz firmy przyjmują odmienne strategie. Niektóre uznają działania agentów AI za działania użytkownika. Inne deklarują gotowość do przejęcia odpowiedzialności za błędy popełnione przez algorytmy podczas zakupów lub obsługi płatności.

Temat staje się coraz bardziej aktualny. W ostatnich latach sądy w różnych krajach wydawały wyroki dotyczące błędnych informacji generowanych przez chatboty. Pojawiały się również sprawy związane z automatycznymi systemami podejmującymi decyzje wobec klientów.

Cyfrowi pełnomocnicy nadchodzą szybciej, niż wielu się spodziewa

Jeszcze kilka lat temu sztuczna inteligencja była postrzegana głównie jako narzędzie wspomagające pracę człowieka. Dziś największe firmy technologiczne rozwijają agentów zdolnych do samodzielnego wykonywania złożonych zadań.

Estonia wychodzi z założenia, że zanim takie systemy staną się powszechne, należy przygotować fundamenty prawne i techniczne. Cyfrowe identyfikatory mają być pierwszym krokiem do świata, w którym algorytmy będą funkcjonować jako oficjalni przedstawiciele użytkowników.