LibreOffice ostro atakuje Microsoft. Formaty Office to pułapka na użytkowników

Microsoft Office od lat pozostaje standardem pracy w firmach, szkołach i administracji, jednak twórcy LibreOffice przekonują, że za popularnością formatów DOCX, XLSX i PPTX kryje się problem, który z czasem może kosztować użytkowników utratę swobody wyboru oprogramowania. W najnowszym wpisie The Document Foundation ponownie oskarża Microsoft o stosowanie mechanizmu „lock-in”, czyli uzależniania odbiorców od własnego ekosystemu.

Autorem obszernego wpisu jest Italo Vignoli, jeden z założycieli The Document Foundation oraz osoba odpowiadająca za komunikację projektu LibreOffice. Według niego dominacja pakietu Microsoft Office nie wynika wyłącznie z jakości samego oprogramowania, lecz także z wykorzystywania własnych formatów dokumentów.

Vignoli twierdzi, że pliki DOCX, XLSX i PPTX pozostają pod pełną kontrolą Microsoftu. Choć ich specyfikacja jest publicznie dostępna, w praktyce mają zawierać rozszerzenia oraz zachowania, których konkurencyjne programy nie są w stanie odwzorować z pełną zgodnością.

W efekcie dokument przygotowany w Microsoft Office może wyglądać inaczej po otwarciu w LibreOffice lub innym pakiecie biurowym. Różnice dotyczą formatowania, układu elementów, animacji prezentacji czy działania bardziej zaawansowanych funkcji arkuszy kalkulacyjnych.

Microsoft od lat rozwija Office jako dominujący pakiet biurowy na świecie i nie komentuje podobnych zarzutów w każdej publikacji konkurencji. Jednocześnie miliony firm nadal korzystają z formatów DOCX, XLSX i PPTX jako podstawowego sposobu wymiany dokumentów.

"Lock-in" bez blokowania użytkownika

Zdaniem LibreOffice największym problemem nie jest całkowite uniemożliwienie korzystania z konkurencyjnych programów. Twórcy projektu przekonują, że mechanizm działa znacznie subtelniej.

Jeżeli dokument po otwarciu w innym pakiecie wygląda nieco inaczej albo wymaga dodatkowych poprawek, użytkownik naturalnie wraca do programu, w którym został utworzony. Takie drobne niedogodności mają budować przekonanie, że jedynie Microsoft Office gwarantuje pełną zgodność z plikami.

Według Vignoliego właśnie na tym polega cyfrowe uzależnienie od jednego producenta. Nie chodzi o techniczną blokadę, lecz o sytuację, w której najprostszym rozwiązaniem staje się pozostanie przy tym samym ekosystemie.

Problem może ujawnić się dopiero po latach

The Document Foundation zwraca również uwagę na kwestie archiwizacji dokumentów. Organizacja przekonuje, że korzystanie z zamkniętych formatów wiąże się z ryzykiem dla wieloletniego przechowywania danych, tłumacząc, że jeżeli producent zmieni sposób obsługi starszych plików lub zakończy rozwój wybranych funkcji, dostęp do dokumentów zapisanych wiele lat wcześniej może stać się utrudniony. Microsoft od dawna dba o zgodność wsteczną, jednak LibreOffice zauważa, że decyzje dotyczące dalszego wsparcia pozostają wyłącznie w rękach jednej firmy.

Dla instytucji publicznych, archiwów czy przedsiębiorstw przechowujących dokumentację przez dziesięciolecia taki scenariusz może mieć istotne znaczenie.

LibreOffice promuje otwarte standardy

Odpowiedzią na te problemy mają być otwarte formaty dokumentów. The Document Foundation od lat promuje standard ODF (Open Document Format), wykorzystywany między innymi przez LibreOffice. Według organizacji każdy producent oprogramowania może bez przeszkód implementować pełną obsługę tego formatu, bez konieczności odtwarzania nieudokumentowanych funkcji lub rozszerzeń.

Vignoli wskazuje także format PDF/A, opracowany z myślą o długoterminowej archiwizacji dokumentów. W jego ocenie otwarte standardy dają większą gwarancję, że zapisane dziś pliki pozostaną dostępne także za wiele lat, niezależnie od tego, jakie oprogramowanie będzie wykorzystywane w przyszłości.

Spór trwa od lat i raczej szybko się nie zakończy

To nie pierwszy raz, gdy LibreOffice otwarcie krytykuje Microsoft za sposób rozwijania własnych formatów dokumentów. Twórcy projektu od dawna apelują o szersze wykorzystywanie otwartych standardów zarówno przez administrację publiczną, jak i użytkowników indywidualnych.