Deepfake musi zostać oznaczony pod groźbą kary do 15 mln euro. Nowe przepisy UE

Już 2 sierpnia w całej Unii Europejskiej zaczynają obowiązywać kolejne przepisy wynikające z unijnego AI Act. Nowe regulacje mają sprawić, że użytkownicy łatwiej rozpoznają, kiedy rozmawiają z chatbotem, oglądają materiał wygenerowany przez sztuczną inteligencję lub mają do czynienia z deepfake'em. To pierwszy moment, w którym obowiązki dotyczące przejrzystości obejmą twórców systemów AI oraz osoby publikujące określone treści.

Nie oznacza to jednak, że już od początku sierpnia internet nagle zapełni się widocznymi etykietami. Większość popularnych usług otrzymała dodatkowy czas na dostosowanie się do nowych wymagań.

Chatbot będzie musiał powiedzieć, że jest sztuczną inteligencją

Jednym z najważniejszych obowiązków wynikających z artykułu 50 AI Act jest konieczność informowania użytkownika o kontakcie z systemem sztucznej inteligencji. Dotyczy to chatbotów, asystentów głosowych oraz innych usług opartych na generatywnej AI. Korzystający z nich użytkownik powinien od początku wiedzieć, że rozmawia z maszyną, a nie z człowiekiem.

Celem nowych przepisów jest ograniczenie sytuacji, w których odbiorca nie ma świadomości, że odpowiedzi lub rozmowę prowadzi algorytm.

Przepisy dotyczące przejrzystości zawarte w ustawie o sztucznej inteligencji (AI) wchodzą w życie 2 sierpnia. Chatboty muszą się identyfikować, a deepfake'i muszą zostać ujawnione. 

Deepfake'i będą musiały zostać ujawnione

Nowe regulacje obejmują także materiały wygenerowane przez sztuczną inteligencję przedstawiające prawdziwe osoby. Publikacja deepfake'ów będzie wymagała odpowiedniego oznaczenia informującego odbiorców, że obraz, nagranie lub film nie przedstawiają autentycznych wydarzeń.

Obowiązek dotyczy realistycznych materiałów wykorzystujących wizerunek ludzi. Przepisy nie obejmują natomiast oczywiście fikcyjnych scen, których nikt nie mógłby uznać za prawdziwe. Komisja Europejska jako przykład wskazuje osoby swobodnie unoszące się w powietrzu.

Zmiany obejmą również teksty tworzone przez AI

Nowe przepisy nie ograniczają się wyłącznie do zdjęć i filmów. W określonych sytuacjach oznaczenia będą wymagane także dla tekstów wygenerowanych przez sztuczną inteligencję publikowanych w celu informowania opinii publicznej o sprawach istotnych społecznie.

Jeżeli jednak materiał został sprawdzony przez człowieka, a redakcja lub autor bierze za niego odpowiedzialność, obowiązek dodatkowego oznaczania nie będzie miał zastosowania. Nie zmienią się również zasady korzystania z prostych narzędzi poprawiających pisownię czy gramatykę. Takie funkcje nie są traktowane jako generowanie treści przez AI.

Nie zobaczysz lawiny nowych oznaczeń

Choć przepisy zaczynają obowiązywać już 2 sierpnia, wielu użytkowników może nie zauważyć żadnej różnicy. Powód jest prosty. Większość obecnych systemów generatywnej sztucznej inteligencji otrzymała okres przejściowy trwający do 2 grudnia 2026 roku.

Oznacza to, że usługi dostępne na rynku jeszcze przed wejściem nowych regulacji mogą wdrożyć wymagane rozwiązania dopiero pod koniec roku.

Oznaczenia nie zawsze będą widoczne

Wbrew oczekiwaniom wielu osób nowe przepisy nie wymagają umieszczania dużych ikon czy wyraźnych komunikatów przy każdym obrazie wygenerowanym przez AI. Artykuł 50 koncentruje się przede wszystkim na oznaczeniach technicznych odczytywanych przez systemy informatyczne. Chodzi o metadane i cyfrowe znaczniki dodawane do zdjęć, filmów, plików audio oraz tekstów.

Komisja Europejska przygotowała również zestaw ikon informujących o wykorzystaniu sztucznej inteligencji podczas tworzenia materiału. Korzystanie z nich pozostaje jednak dobrowolne.

Za naruszenia grożą ogromne kary

Unia Europejska zamierza rygorystycznie egzekwować nowe przepisy. Za naruszenie obowiązków związanych z przejrzystością przewidziano kary sięgające 15 milionów euro lub 3 procent światowego rocznego obrotu przedsiębiorstwa.

W poszczególnych krajach członkowskich powstaną organy odpowiedzialne za nadzór nad stosowaniem nowych regulacji. W Niemczech funkcję tę przejmie Federalna Agencja Sieciowa, która uruchomi punkt zgłaszania potencjalnych naruszeń.

To dopiero początek zmian

Sierpniowe przepisy nie kończą procesu wdrażania AI Act. Już od 2 grudnia 2026 roku w Unii Europejskiej zacznie obowiązywać zakaz oferowania systemów AI służących do tworzenia intymnych materiałów bez zgody przedstawionych osób oraz treści związanych z wykorzystywaniem seksualnym dzieci.

Jeszcze później wejdą w życie najbardziej wymagające regulacje dotyczące systemów sztucznej inteligencji uznanych za wysokiego ryzyka. Te przepisy zaczną obowiązywać etapami w latach 2027 i 2028.

Dla zwykłych użytkowników najbliższe miesiące będą okresem stopniowych zmian. Internet nie zmieni się z dnia na dzień, ale kolejne usługi wykorzystujące AI będą musiały coraz wyraźniej informować o sposobie działania swoich systemów.