Panele słoneczne między torami kolejowymi przetrwały 11 000 przejazdów. Francuzi już takie chcą

Szwajcarski startup Sun-Ways zakończył kluczowy etap testów instalacji fotowoltaicznej montowanej bezpośrednio między torami kolejowymi. System w Buttes w kantonie Neuchâtel przetrwał ponad 11 000 przejazdów pociągów bez wykrycia uszkodzeń mechanicznych paneli ani elementów montażowych.

Projekt działa od kwietnia 2025 roku i pozostanie w fazie testowej do 2028 roku, dostarczając danych o trwałości, wydajności i utrzymaniu infrastruktury w warunkach rzeczywistej eksploatacji kolejowej.

Energia z torów kolejowych

Pilotaż obejmuje odcinek o długości 100 metrów, na którym zamontowano 48 paneli fotowoltaicznych o łącznej mocy 18 kW. Energia trafia bezpośrednio do sieci lub zasila infrastrukturę kolejową, w tym systemy sygnalizacji i obiekty stacyjne. Projekt nie zakłada budowy nowych struktur obok torów, lecz wykorzystuje istniejącą przestrzeń pomiędzy szynami.

Sun-Ways postawił na rozwiązanie, które można usuwać i ponownie instalować. Każdy moduł o długości około sześciu metrów składa się z trzech paneli o mocy 380 W. Demontaż jednego segmentu trwa około dziesięciu minut, co pozwala utrzymać dostęp do torów bez długich przerw w ruchu.

Instalacja odbywa się przy użyciu specjalnie zaprojektowanej maszyny opracowanej przez firmę Scheuchzer AG. Urządzenie rozwija panele wzdłuż torów z prędkością sięgającą 300 metrów na godzinę, przypominając proces układania technicznego „dywanu” między szynami.

Test w realnych warunkach kolejowych

Największym wyzwaniem inżynieryjnym okazały się wibracje oraz podmuchy powietrza generowane przez przejeżdżające z dużą prędkością składy. System Sun-Ways wykorzystuje mechanizm blokujący, który utrzymuje panele w stabilnej pozycji nawet przy intensywnym ruchu kolejowym.

Według danych cytowanych przez SWI swissinfo.ch konstrukcja przeszła wszystkie dotychczasowe testy eksploatacyjne bez awarii. Założyciel firmy Joseph Scuderi podkreśla, że system spełnił założenia dotyczące zarówno bezpieczeństwa, jak i odporności na obciążenia mechaniczne.

Lekcja po projekcie Wattway

Pomysł montowania paneli na infrastrukturze transportowej nie jest nowy, ale wcześniejsze próby nie zakończyły się sukcesem. Francuski projekt Wattway, w którym panele umieszczono bezpośrednio w nawierzchni drogowej, kosztował około 5 milionów euro i zakończył się problemami po kilku latach użytkowania. Panele ulegały degradacji, pojawiały się trudności eksploatacyjne, a produkcja energii spadła poniżej zakładanych poziomów.

Sun-Ways przyjął inne założenie konstrukcyjne. Panele nie są zatopione w nawierzchni ani narażone na bezpośredni kontakt z ruchem kołowym. System jest demontowalny, a dostęp do torów pozostaje częścią codziennej obsługi infrastruktury, co zmniejsza ryzyko długotrwałych przestojów w przypadku prac serwisowych.

Koleje patrzą na dane

Francuski operator kolejowy SNCF podpisał umowę o współpracy, która daje dostęp do wyników testów i danych eksploatacyjnych z trzech lat działania systemu. Francuska sieć kolejowa liczy około 28 000 kilometrów, co sprawia, że potencjalne wdrożenie mogłoby objąć znaczną część infrastruktury.

Na tym etapie nie przedstawiono planów komercyjnych ani harmonogramu wdrożeń. SNCF analizuje przede wszystkim trwałość rozwiązania oraz jego wpływ na utrzymanie torów i bezpieczeństwo ruchu.

Europa testuje kolejne scenariusze

Podobne eksperymenty pojawiają się również w innych krajach. W Wielkiej Brytanii testowano niewielkie instalacje solarne przy infrastrukturze kolejowej w rejonie Aldershot we współpracy z Network Rail i grupami zajmującymi się energią odnawialną. Wyniki europejskich pilotaży mają znaczenie dla przyszłych decyzji dotyczących wykorzystania przestrzeni kolejowej do produkcji energii.

Sun-Ways pozostaje jednym z najbardziej zaawansowanych projektów w tej kategorii, głównie ze względu na skalę testów i odporność systemu na intensywny ruch pociągów. Kolejne lata pokażą, czy technologia wyjdzie poza etap pilotażu i znajdzie zastosowanie w większych sieciach kolejowych.