Sztuczna inteligencja bierze się za banki i analityków. 400 tysięcy miejsc pracy może zniknąć

Europejski sektor bankowy szykuje się na największą transformację zatrudnienia od dekad. Według najnowszej prognozy Morgan Stanley nawet 20 proc. miejsc pracy w europejskich bankach może zniknąć do 2030 roku przez wdrażanie sztucznej inteligencji. Jeszcze kilka miesięcy temu analitycy banku zakładali skalę redukcji na poziomie 10 proc. Dziś mówią już o nawet 400 tysiącach stanowisk.

Tak gwałtowna korekta prognoz pokazuje, jak szybko banki zaczęły traktować AI nie jako eksperyment technologiczny, lecz narzędzie do radykalnej przebudowy kosztów i organizacji pracy.

Banki przyspieszają cięcia

Zmiana nie jest już teorią z raportów konsultingowych. Największe instytucje finansowe Europy rozpoczęły wdrażanie planów, które jeszcze rok temu wydawały się politycznie trudne do przeprowadzenia.

Holenderski ABN Amro zapowiedział redukcję około 20 proc. etatów do 2028 roku. HSBC planuje likwidację około 20 tys. stanowisk, a zarząd banku otwarcie mówi o automatyzacji procesów zaplecza i wykorzystaniu generatywnej sztucznej inteligencji do zwiększenia wydajności. UBS kontynuuje restrukturyzację po przejęciu Credit Suisse i szuka miliardowych oszczędności również dzięki AI.

W podobnym tonie wypowiadają się kolejne europejskie banki. Société Générale rozpoczął agresywny program cięcia kosztów, natomiast BNP Paribas rozwija współpracę z francuskim startupem Mistral AI i inwestuje w modele językowe dla sektora finansowego.

Jeszcze niedawno bankowcy przekonywali, że sztuczna inteligencja będzie jedynie wspierać pracowników. Dziś coraz częściej padają konkretne liczby dotyczące redukcji zatrudnienia.

AI przejmuje zadania zaplecza

Największe zmiany mają dotknąć pracowników back-office, działów zgodności oraz zespołów zajmujących się analizą ryzyka i przetwarzaniem dokumentów. To właśnie tam banki widzą największy potencjał automatyzacji.

Nowoczesne modele AI potrafią analizować umowy, wychwytywać nieprawidłowości w transakcjach, przygotowywać raporty zgodności i obsługiwać część procedur związanych z przeciwdziałaniem praniu pieniędzy. Jeszcze kilka lat temu wymagało to pracy dużych zespołów analityków i specjalistów operacyjnych.

Według Morgan Stanley tempo wdrażania generatywnej AI okazało się znacznie szybsze, niż przewidywały wcześniejsze prognozy. Banki zaczęły zauważać realne oszczędności już na etapie pierwszych wdrożeń, a zarządy coraz odważniej planują kolejne redukcje kosztów.

Jednocześnie sektor finansowy potrzebuje nowych specjalistów. Rośnie zapotrzebowanie na inżynierów danych, ekspertów od modeli AI i specjalistów cyberbezpieczeństwa. Problem polega na tym, że liczba nowych stanowisk pozostaje znacznie mniejsza od liczby miejsc pracy zagrożonych automatyzacją.

Europejskie prawo może spowolnić rewolucję

Prognoza Morgan Stanley wywołuje pytania o możliwość przeprowadzenia tak dużych redukcji w realiach europejskiego prawa pracy. W Niemczech, Francji czy Holandii banki muszą negocjować zmiany z radami pracowników i związkami zawodowymi.

Analitycy zakładają jednak, że większość cięć nie będzie wyglądała jak klasyczne masowe zwolnienia. Instytucje finansowe planują wykorzystać naturalną rotację pracowników, wcześniejsze emerytury i programy dobrowolnych odejść.

To pozwala ograniczyć napięcia społeczne i uniknąć politycznych konfliktów, szczególnie w krajach, gdzie sektor bankowy zatrudnia setki tysięcy osób.

Nie zmienia to faktu, że europejski rynek pracy może wejść w okres głębokiej przebudowy. Sektor finansowy od lat należał do największych pracodawców dla klasy średniej. AI zaczyna podważać ten model.

Sztuczna inteligencja coraz ważniejsza dla banków

Europejski Bank Centralny od miesięcy naciska na instytucje finansowe, aby przyspieszyły wdrażanie narzędzi AI oraz nowych systemów cyberbezpieczeństwa. Dla banków oznacza to konieczność modernizacji infrastruktury technologicznej i inwestycji w dane.

Coraz większe znaczenie mają też modele zdolne do wykrywania oszustw finansowych, analizowania ryzyka kredytowego i monitorowania nietypowych aktywności klientów w czasie rzeczywistym.

Banki widzą w AI szansę na poprawę efektywności oraz walkę z rosnącymi kosztami działalności. Inwestorzy oczekują wyższej rentowności, a zarządy szukają obszarów, gdzie można ograniczyć wydatki bez pogorszenia jakości usług.

Dla pracowników oznacza to jednak zupełnie nową rzeczywistość. W wielu działach finansowych trwa wyścig z algorytmami, które wykonują zadania szybciej i taniej niż człowiek.

Prognoza, która wywoła niepokój w całej Europie

Morgan Stanley podkreśla, że obecne wyliczenia są prognozą, a nie gotowym scenariuszem. Skala zmian zależy od decyzji zarządów, tempa wdrażania technologii i reakcji regulatorów.

Jedno jest jednak pewne: europejska bankowość za kilka lat będzie wyglądała zupełnie inaczej niż dziś. Liczba pracowników spadnie, a znaczenie działów technologicznych wzrośnie bardziej niż kiedykolwiek wcześniej. Największe pytanie brzmi już nie „czy”, ale „jak szybko” AI zacznie wypierać kolejne grupy zawodowe z sektora finansowego.