Japonia chciała dogonić TSMC. Najpierw musi ogarnąć kurz

Japonia chce wrócić do światowej czołówki producentów półprzewodników, ale realizacja tego planu okazuje się trudniejsza, niż zakładano. Rapidus, wspierany miliardami dolarów z państwowego budżetu, napotkał poważne problemy podczas opracowywania procesu technologicznego 2 nm. Według doniesień Bloomberga firma ma już kilkumiesięczne opóźnienie, a rozpoczęcie masowej produkcji do marca 2028 roku stoi pod znakiem zapytania.

Przeszkodą okazały się komórki pamięci SRAM, bez których trudno wyobrazić sobie współczesne procesory. Japońscy inżynierowie muszą również poradzić sobie z zanieczyszczeniami w pomieszczeniach produkcyjnych.

Rapidus nie dotrzymał ważnego terminu. Produkcja 2 nm się komplikuje

Rapidus miał zakończyć wciąż trwającą fazę produkcji do lata. Jednak z powodu problemów z produkcją pamięci SRAM firma ma podobno co najmniej kilkumiesięczne opóźnienie. Mówi się, że presja na inżynierów rośnie i podejmowane są działania mające na celu przyspieszenie prac rozwojowych. Kolejnym problemem w produkcji jest kontrola zapylenia i cząsteczek w pomieszczeniu czystym. Ponieważ produkcja zaawansowanych układów scalonych wymaga niezwykle precyzyjnych warunków, Rapidus również napotyka trudności w tym obszarze.

Opóźnienie może również zagrozić poparciu społecznemu dla projektu, którego celem jest ponowne uczynienie Japonii silnym graczem w dziedzinie zaawansowanej produkcji półprzewodników. Do tej pory rząd przeznaczył na firmę ponad 2 biliony jenów (około 13 miliardów dolarów). Dalsze problemy technologiczne mogą również opóźnić planowaną przez Rapidus pierwszą ofertę publiczną do 2032 roku.
Dlaczego produkcja pamięci SRAM jest tak ważna?

Małe komórki pamięci, ogromny problem

Komórki SRAM należą do kluczowych komponentów pamięci stosowanych w zaawansowanych procesorach logicznych. Procesor wysokiej klasy może zawierać setki milionów wbudowanych komórek SRAM. Każda z tych komórek, wraz z tranzystorami, musi być wyprodukowana z najwyższą precyzją.

Zwłaszcza w zaawansowanych procesach produkcyjnych, takich jak 2 nm, precyzja na poziomie atomowym ma kluczowe znaczenie. Nawet niewielkie różnice geometryczne w komórkach mogą zakłócić działanie procesora lub uniemożliwić niezawodne przechowywanie danych. Dlatego udana produkcja komórek SRAM jest jedną z kluczowych przeszkód technologicznych, które Rapidus musi pokonać, aby przejść na produkcję chipów w technologii 2 nm.

Fakt, że firma nie zakończyła jeszcze tego etapu, wskazuje, że prace nad masową produkcją mogą potrwać dłużej niż planowano. Źródła podają, że Rapidus nie zamierza porzucić swojego celu, jakim jest rozwój technologii 2 nm, ale projekt może zakończyć się sukcesem, choć z kilkuletnim opóźnieniem.

Chcą konkurować z TSMC i Samsungiem

Założona w 2022 roku firma Rapidus powstała, aby zmniejszyć zależność Japonii od zagranicznych dostawców zaawansowanych technologii produkcji układów scalonych i stworzyć alternatywę dla produkcji na Tajwanie. Celem firmy jest dotarcie do wiodących światowych producentów półprzewodników.

Liderami rynku są TSMC, Intel i Samsung. Firmy te pracują nad bardziej zaawansowanymi technologiami produkcyjnymi, aby sprostać stale rosnącemu zapotrzebowaniu na moc obliczeniową usług sztucznej inteligencji. TSMC zwiększa inwestycje w produkcję w Stanach Zjednoczonych, a także otwiera nowe zakłady w Japonii.

Firma Rapidus ogłosiła w lipcu 2025 roku, że po uruchomieniu pilotażowej linii produkcyjnej w swojej fabryce na Hokkaido w północnej Japonii udało jej się wyprodukować działające tranzystory. To osiągnięcie było jednym z pierwszych znaczących kroków w kierunku zaawansowanej produkcji układów scalonych. Jednak od tego czasu postęp technologiczny firmy ograniczał się głównie do wprowadzania na rynek zestawów do projektowania procesów (PDK).

Pomimo problemów technologicznych, z jakimi boryka się Rapidus, japoński rząd nadal wspiera projekt. Minister gospodarki Ryosei Akazawa oświadczył w zeszłym miesiącu, że firma będzie finansowana, dopóki nie osiągnie samowystarczalności.

Rzecznik Rapidus oświadczył, że firma kontynuuje prace nad planem rozpoczęcia masowej produkcji w drugiej połowie roku obrotowego 2027. Przypomniał również, że raport opublikowany we wrześniu przez panel niezależnych ekspertów powołany przez rząd wskazuje na postępy w rozwoju. Prezes Rapidus, Tetsuro Higashi, również oświadczył w zeszłym miesiącu, że harmonogram masowej produkcji nie uległ zmianie.