Skandal na stacjach paliw. Kierowcy oskarżają o wykorzystywanie AI do zawyżania cen

Kolejny głośny proces dotyczący sztucznej inteligencji właśnie trafił do amerykańskiego sądu. Tym razem na celowniku znalazły się największe sieci stacji paliw. W Kalifornii złożono pozew zbiorowy, w którym kierowcy oskarżają największych detalistów paliwowych o wykorzystywanie algorytmów AI do sztucznego zawyżania cen benzyny.

Na liście pozwanych znalazły się takie firmy jak BP, Circle K, Marathon Petroleum, 7-Eleven, Walmart czy Albertsons. Sprawa może mieć ogromne znaczenie nie tylko dla rynku paliw, ale również dla całej branży wykorzystującej algorytmy do ustalania cen.

Kierowcy twierdzą, że płacili więcej przez algorytmy

Pozew złożony w sądzie federalnym w Sacramento zarzuca firmom naruszenie kalifornijskich przepisów antymonopolowych, w tym słynnej Cartwright Act. Skarżący przekonują, że sieci stacji paliw korzystały z zaawansowanych narzędzi analitycznych opracowanych przez firmę Kalibrate, aby koordynować poziom cen i ograniczać rzeczywistą konkurencję.

Według autorów pozwu wykorzystywane oprogramowanie analizowało dane dotyczące cen konkurencyjnych stacji i sugerowało sprzedawcom, jak ustalać stawki za paliwo. W efekcie ceny benzyny miały rosnąć nawet o 30 centów za galon w niektórych częściach Kalifornii. Kierowcy twierdzą, że zamiast naturalnej rywalizacji cenowej konsumenci otrzymywali niemal identyczne ceny niezależnie od wybranej stacji.

„Podczas gdy rodziny mają trudności z zapewnieniem sobie dojazdu do pracy, oskarżeni zmówili się, aby położyć kres konkurencji, przyłączając się do grupy wspieranej przez sztuczną inteligencję, której celem jest zapewnienie, że bez względu na to, gdzie kierowca się skręci, cena benzyny będzie sztucznie wysoka” – czytamy w skardze.

Benzyna za 7 dolarów za galon

Kalifornia od lat pozostaje stanem z najwyższymi cenami paliw w całych Stanach Zjednoczonych. Według danych AAA średnia cena galona benzyny przekracza obecnie 5,5 dolara, podczas gdy średnia krajowa utrzymuje się poniżej 4 dolarów. Autorzy pozwu przekonują, że wykorzystanie systemów Kalibrate mogło podnieść ceny nawet do poziomu 7 dolarów za galon. Ich zdaniem każdy dodatkowy cent doliczony do ceny paliwa oznacza dla mieszkańców Kalifornii dodatkowy koszt rzędu 134 mln dolarów rocznie.

Skarżący podkreślają, że pozwane firmy zarządzają ponad 1700 stacjami paliw na terenie stanu, dlatego skala potencjalnych strat ponoszonych przez kierowców może być ogromna.

Kalifornia już wcześniej ostrzegała przed algorytmicznym ustalaniem cen

Sprawa może okazać się jednym z pierwszych dużych testów dla nowych przepisów obowiązujących w Kalifornii. Na początku 2026 roku weszła tam w życie ustawa Assembly Bill 325, której celem jest przeciwdziałanie algorytmicznemu ustalaniu cen. Nowe regulacje powstały po rosnących obawach, że przedsiębiorstwa coraz częściej wykorzystują sztuczną inteligencję do synchronizowania polityki cenowej bez zawierania formalnych porozumień między konkurentami.

Zdaniem krytyków takie rozwiązania mogą prowadzić do sytuacji, w której algorytmy samodzielnie eliminują konkurencję cenową, utrzymując wysokie marże dla sprzedawców.

AI coraz częściej oskarżana o manipulowanie cenami

To nie pierwszy przypadek, gdy sztuczna inteligencja trafia na ławę oskarżonych w sprawach dotyczących cen. W ostatnich miesiącach głośno było o działaniach linii lotniczych, platform rezerwacyjnych i handlu detalicznego.

W ubiegłym roku Delta Air Lines musiała publicznie odnieść się do zarzutów dotyczących eksperymentów z systemami analizującymi indywidualną skłonność klientów do zapłaty określonej kwoty za bilet. W handlu detalicznym kontrowersje wywołały również patenty Walmartu dotyczące automatycznej optymalizacji cen z wykorzystaniem uczenia maszynowego. Krytycy ostrzegają, że rozwój takich technologii może doprowadzić do powstania rynku, na którym ceny nie będą wynikały z konkurencji, lecz z kalkulacji algorytmów analizujących zachowania konsumentów.

Jeżeli sąd przyzna rację kierowcom, sprawa przeciwko sieciom paliwowym może stać się precedensem dla kolejnych pozwów dotyczących wykorzystania sztucznej inteligencji w handlu.