UE uderza w Facebooka i Instagrama. Uzależniające funkcje mają zniknąć na zawsze

Komisja Europejska stawia Meta przed jednym z najpoważniejszych wyzwań od czasu wejścia w życie Aktu o usługach cyfrowych (DSA). Bruksela uznała, że mechanizmy stosowane na Facebooku i Instagramie mogą prowadzić do nadmiernego korzystania z platform, dlatego domaga się radykalnych zmian w ich działaniu. Na liście znajdują się między innymi automatyczne odtwarzanie filmów, nieskończone przewijanie oraz sposób działania algorytmów rekomendacji. Jeżeli wstępne ustalenia zostaną podtrzymane, Meta może stanąć przed perspektywą wielomiliardowej kary finansowej.

Według Komisji Europejskiej obecny projekt Facebooka i Instagrama zachęca użytkowników do pozostawania w aplikacjach znacznie dłużej, niż pierwotnie planowali. Urzędnicy wskazują, że szczególnie niepokojące są rozwiązania wykorzystujące automatyczne odtwarzanie materiałów wideo, nieskończone przewijanie kanału oraz algorytmy stale podsuwające kolejne treści.

Zdaniem regulatorów to właśnie te elementy mają największy wpływ na czas spędzany w serwisach społecznościowych. Komisja uważa, że Meta powinna domyślnie wyłączyć część takich funkcji i zaprojektować aplikacje w sposób bardziej sprzyjający świadomemu korzystaniu z platform.

Algorytmy mają działać inaczej

Bruksela nie ogranicza się wyłącznie do krytyki interfejsu. Równie istotnym elementem postępowania są systemy rekomendacji odpowiadające za dobór wyświetlanych materiałów.

Komisja oczekuje ograniczenia mechanizmów nastawionych przede wszystkim na maksymalizowanie zaangażowania użytkowników. Według urzędników obecny sposób działania może prowadzić do wielogodzinnego korzystania z aplikacji, zwłaszcza przez osoby młode.

W ocenie Komisji Meta oferuje narzędzia kontroli czasu spędzanego przed ekranem, jednak ich konfiguracja wymaga dodatkowych działań użytkownika. Regulator oczekuje rozwiązań dostępnych już w ustawieniach domyślnych.

Dzieci i nastolatki szczególnie narażone

Jednym z najważniejszych elementów prowadzonego postępowania pozostaje wpływ platform społecznościowych na osoby niepełnoletnie.

Komisja twierdzi, że Meta nie przeanalizowała wystarczająco ryzyka wynikającego z konstrukcji swoich produktów dla zdrowia psychicznego i fizycznego dzieci oraz nastolatków. Europejscy regulatorzy zwracają uwagę na mechanizmy nieustannie zachęcające do kolejnych interakcji, oglądania następnych materiałów oraz przewijania nowych postów.

W dokumentach pojawia się także określenie „efekt króliczej nory”, opisujące sytuację, gdy algorytm nieustannie proponuje kolejne treści dopasowane do zainteresowań użytkownika.

Meta może zapłacić miliardy

Obecne stanowisko Komisji ma charakter wstępny, jednak konsekwencje dla amerykańskiego giganta mogą okazać się bardzo kosztowne.

Akt o usługach cyfrowych przewiduje możliwość nałożenia kary sięgającej nawet 6 proc. globalnych rocznych przychodów przedsiębiorstwa. W przypadku Meta oznacza to potencjalnie kwoty liczone w miliardach dolarów.

Firma ma teraz możliwość przedstawienia własnych argumentów oraz zaproponowania zmian, które mogłyby zakończyć postępowanie bez wydania ostatecznej decyzji.

Meta nie zgadza się z zarzutami

Koncern odpowiedział, że nie podziela stanowiska Komisji Europejskiej. Jednocześnie zapowiedział dalszą współpracę z unijnymi instytucjami podczas kolejnych etapów postępowania.

Nie wiadomo jeszcze, czy Meta zdecyduje się dobrowolnie zmodyfikować działanie Facebooka i Instagrama, czy będzie próbowała bronić obecnych rozwiązań przed europejskimi regulatorami.

To może być początek zmian dla całej branży

Postępowanie przeciwko Meta może mieć znaczenie także dla innych platform społecznościowych. Komisja po raz pierwszy tak wyraźnie koncentruje uwagę nie na publikowanych treściach, lecz na samym sposobie projektowania aplikacji i mechanizmach utrzymujących uwagę użytkowników.

Jeżeli europejskie instytucje doprowadzą do wyłączenia automatycznego odtwarzania, ograniczenia nieskończonego przewijania oraz zmian w algorytmach rekomendacji, podobnych oczekiwań mogą w przyszłości spodziewać się również pozostali właściciele dużych serwisów społecznościowych działających na rynku Unii Europejskiej.