Unia chce zakazać 10 internetowych sztuczek. Sklepy będą musiały odznaczyć kilka pomysłów

Fałszywe komunikaty o kończących się zapasach, ukryte opłaty, automatycznie zaznaczone dodatki czy subskrypcje, z których trudniej zrezygnować, niż się na nie zapisać. Komisja Europejska chce wziąć na celownik takie praktyki i zakazać ich w ramach nowego Aktu o Uczciwości Cyfrowej (Digital Fairness Act).

Jak wynika z projektu, do którego dotarł Euronews, nowe przepisy mają wskazać dziesięć rodzajów tzw. dark patterns, czyli manipulacyjnych mechanizmów stosowanych przez strony internetowe i aplikacje. Na czarnej liście znalazły się m.in. sztuczne komunikaty o ograniczonej dostępności produktu, fałszywe powiadomienia sugerujące, że ktoś właśnie się z nami kontaktował, ukrywanie informacji o cenach i automatycznym odnawianiu subskrypcji czy wielokrotne nakłanianie użytkownika do zmiany wcześniej podjętej decyzji.

Zakazane mają być również domyślnie zaznaczone dodatkowe produkty, mylące komunikaty z podwójnym zaprzeczeniem oraz projektowanie przycisków odmowy w taki sposób, by sugerowały one gorszy wybór. Firmy nie będą też mogły ukrywać nieuniknionych opłat aż do ostatniego etapu zakupów ani prezentować fikcyjnych promocji obliczanych na podstawie zawyżonych cen referencyjnych.

Jak wynika z projektu, nowe przepisy mają wskazać dziesięć rodzajów tzw. dark patterns, czyli manipulacyjnych mechanizmów stosowanych przez strony internetowe i aplikacje.

Łatwiej anulować subskrypcję, trudniej uzależnić dziecko od gry

Projekt przewiduje też kilka zmian, które mogą szczególnie ucieszyć konsumentów. Rezygnacja z subskrypcji ma być możliwa za pomocą wyraźnego przycisku „anuluj tutaj”, a bezpłatny okres próbny nie będzie mógł automatycznie przechodzić w płatny abonament bez aktywnej zgody użytkownika. Klienci mają otrzymywać również przypomnienia przed automatycznym odnowieniem umowy i zyskać prawo do kontaktu z żywym konsultantem.

Sporo uwagi poświęcono dzieciom. Płatne loot boxy i mechanizmy pay-to-win mają zostać zakazane w grach kierowanych do nieletnich. Waluta kupowana w grach będzie musiała pokazywać swoją rzeczywistą wartość w pieniądzach, a jej zakup ma być domyślnie wyłączony dla dzieci, chyba że rodzic wyrazi zgodę. Zakaz ma objąć także reklamę kierowaną do nieletnich na podstawie profilowania.

Użytkownicy zyskają ponadto możliwość wyłączenia automatycznego odtwarzania, powiadomień niezwiązanych z ich aktywnością, nagród za utrzymywanie serii logowań oraz chatbotów udających relacje z człowiekiem. Przepisy mają też po raz pierwszy uregulować działanie zakupowych agentów AI, które będą musiały ujawniać sponsorowane rekomendacje.

Firmom grożą wysokie kary

Komisja Europejska szacuje, że nowe regulacje pozwolą konsumentom uniknąć strat finansowych rzędu 88,4 mld euro w latach 2025-2035. Firmy mogą natomiast zapłacić kary sięgające 6% ich globalnego rocznego obrotu.

Projekt ma zastąpić unijną dyrektywę o nieuczciwych praktykach handlowych z 2005 roku i obowiązywać bezpośrednio we wszystkich 27 państwach członkowskich. Nie oznacza to jednak, że przepisy wejdą w życie od razu. Najpierw muszą zostać uzgodnione przez Parlament Europejski i państwa członkowskie, a następnie zaczną obowiązywać po 12 miesiącach od wejścia regulacji w życie.

Pomysł nie ma przy tym pełnego poparcia. Niemcy kwestionują potrzebę tworzenia kolejnego, szerokiego aktu prawnego i wolą zmiany w istniejących dyrektywach. Na razie mówimy więc o projekcie, a nie obowiązującym prawie.