Do końca 2026 roku państwa członkowskie Unii Europejskiej mają udostępnić obywatelom europejski portfel tożsamości cyfrowej. Komisja Europejska reklamuje go jako wygodne i bezpieczne narzędzie zapewniające kontrolę nad własnymi danymi. Kryptografowie dostrzegają jednak poważny problem, bo pierwsza wersja systemu może umożliwiać śledzenie aktywności użytkowników pomimo obowiązujących przepisów zabraniających takich praktyk.
Europejski portfel tożsamości cyfrowej (EUDI Wallet) pozwoli przechowywać elektroniczne dokumenty, potwierdzać tożsamość oraz logować się do usług internetowych. Ma również ułatwić weryfikację wieku bez konieczności udostępniania pełnych danych osobowych. Brzmi pięknie i wygodnie, ale mechanizmy portfela budzą poważne zaniepokojenie wśród ekespertóœ.
Nie podasz nazwiska, ale zostawisz cyfrowy ślad
Wyobraźcie sobie stronę internetową wymagającą potwierdzenia pełnoletności. Portfel przekaże informację o ukończeniu 18 lat bez ujawniania daty urodzenia, nazwiska czy adresu zamieszkania. Wydaje się to super bezpiecznym rozwiązaniem, jednak wcale tak nie jest. Według analizy IEEE Spectrum problem tkwi w kryptograficznych poświadczeniach wykorzystywanych do potwierdzania tych informacji. Serwisy mogą otrzymywać identyfikatory pozwalające powiązać aktywność tej samej osoby w różnych miejscach internetu. Nie muszą nawet znać jej prawdziwej tożsamości.
Anna Lysyanskaya, profesor informatyki na Uniwersytecie Browna, ostrzega również przed możliwością korelowania poświadczeń przez ich wystawców. W czerwcu 2024 roku wraz z piętnastoma innymi kryptografami przekazała Komisji Europejskiej opinię wskazującą na niedostatki projektu.
Rozwiązanie istnieje. Unia nie wymaga jednak jego stosowania od początku
Rozporządzenie UE 2024/1183 zabrania śledzenia i korelowania zachowań użytkowników portfela bez ich wyraźnej zgody. Przepisy nie narzucają jednak konkretnej metody kryptograficznej pozwalającej osiągnąć ten cel. Jednym z rozwiązań są dowody z wiedzą zerową (Zero-Knowledge Proofs, ZKP). Pozwalają udowodnić prawdziwość określonej informacji bez ujawniania dodatkowych danych potrzebnych do jej weryfikacji. Odpowiednio zaprojektowany mechanizm może również zapobiegać łączeniu kolejnych operacji wykonywanych przez tę samą osobę.
Dokumentacja techniczna europejskiego portfela przewiduje wykorzystanie tej technologii, ale nie wymaga jej powszechnego wdrożenia już w pierwszej wersji. Komisja wskazuje ponadto na brak uzgodnionego podejścia umożliwiającego certyfikację takich rozwiązań.
Prowizorka może zostać z nami na lata
Eksperci nie są zgodni w kwestii dalszego harmonogramu. Johannes Schönrich z centrum badawczego FIM w Augsburgu proponuje uruchomienie portfela i wyznaczenie wiążącego terminu wdrożenia bardziej zaawansowanych zabezpieczeń. Jaap-Henk Hoepman z Uniwersytetu Radboud uważa natomiast, że stosowanie dowodów z wiedzą zerową powinno być obowiązkowe.
Jego zdaniem późniejsza migracja może okazać się kosztowna i trudna. Firmy, które zainwestują w integrację swoich usług z pierwszą wersją portfela, niekoniecznie będą zainteresowane przebudową działających systemów. Do tego dochodzą użytkownicy odkładający aktualizacje oprogramowania.
Obawy zgłasza również Electronic Frontier Foundation. Organizacja zwraca uwagę na ryzyko gromadzenia metadanych przez centralnych wystawców poświadczeń oraz koncentrację kontroli nad infrastrukturą identyfikacji internetowej.
Korzystanie z europejskiego portfela ma być dobrowolne. Jeżeli jednak stanie się popularnym narzędziem logowania do banków, urzędów i platform internetowych, jakość jego zabezpieczeń będzie miała znaczenie dla setek milionów ludzi. Prywatność trudno doinstalować po fakcie, szczególnie gdy cała bez tak "mało istotnego" szczegółu.

Pokaż / Dodaj komentarze do:
Unijny portfel cyfrowy jeszcze w tym roku. Prywatność się nie załapie