Windows 95 posiadał ukrytą funkcję. Chyba nikt o niej nie wiedział

Windows 95 dał nowy początek systemom operacyjnym Microsoftu i można uznać go za rewolucyjne jak na tamte czasy oprogramowanie. Jak się okazuje skrywa on tajemnice, które są odkrywane po latach.

Windows 95 był systemem, który musiał pogodzić kilka światów naraz. Z jednej strony obsługiwał stare, 16-bitowe programy DOS-owe i aplikacje z czasów Windows 3.x, a z drugiej wprowadzał nowoczesne, 32-bitowe aplikacje Win32.

Zmuszało to programistów Microsoftu do wielu kompromisów, ale dawało też pole do nietypowych rozwiązań. Jednym z nich była ukryta funkcja szybkiego restartu, która w określonych warunkach pozwalała uruchomić system nieco szybciej niż standardowo.

Restart szybszy niż zwykle

O tym rozwiązaniu wspomniał Raymond Chen, wieloletni pracownik Microsoftu, który zasłynął z opisywania ciekawostek Windowsa. Jak wyjaśnił, Windows 95 posiadał „ukrytą” opcję szybkiego restartu.

Jak się okazuje Windows 95 posiada ukryty reset, dzięki któremy system mógł uruchomić się szybciej niż przy standardowym ponownym uruchomieniu.

Można było ją uruchomić, przytrzymując klawisz Shift podczas restartu systemu z poziomu interfejsu graficznego. Jeśli wszystko przebiegło poprawnie, pulpit pojawiał się szybciej niż przy normalnym uruchomieniu.

Funkcja ta nie zawsze działała poprawnie. Zdarzało się, że zamiast szybszego powrotu do systemu dochodziło do zawieszenia lub awarii.

Jak działał szybki restart

Mechanizm opierał się na fladze EW_RESTARTWINDOWS, przekazywanej do 16-bitowej funkcji ExitWindows, odziedziczonej jeszcze po Windows 3.1. Wywołanie tej funkcji uruchamiało sekwencję zamykania systemu. Najpierw wyłączany był 16-bitowy kernel Windows, potem 32-bitowy menedżer pamięci wirtualnej, a na końcu wszystko wracało do normy.

Tryb rzeczywisty to podstawowy tryb działania procesorów x86, obecny zarówno w starych, jak i współczesnych układach Intela i AMD. Windows 95 przełączał procesor z trybu rzeczywistego do trybu chronionego, który umożliwiał obsługę pamięci i podstawowe mechanizmy bezpieczeństwa. Współczesne systemy 64-bitowe korzystają z jeszcze innego trybu, zwanego long mode, który daje dostęp do pełnych możliwości architektury 64-bitowej.

Powrót do win.com

Po przejściu procesora w tryb rzeczywisty kontrola wracała do programu win.com. Jego zadaniem było ponowne uruchomienie Windowsa 95 bez przechodzenia przez pełny proces inicjalizacji sprzętu. Dzięki temu system mógł teoretycznie wystartować szybciej.

Intel próbował kiedyś pozbyć się trybu rzeczywistego i innych elementów wstecznej kompatybilności w ramach architektury x86S, jednak pomysł ten ostatecznie porzucono. W czasach Windowsa 95 takie rozwiązania były jednak niezbędne do utrzymania zgodności z ogromną liczbą starszego oprogramowania.

Dlaczego nie zawsze działało

Program win.com był napisany w asemblerze. Jego celem było zwolnienie całej dostępnej pamięci i utworzenie jednego dużego, ciągłego bloku, potrzebnego do załadowania Windowsa w trybie chronionym. Jeśli ten proces z jakiegoś powodu się nie powiódł, pamięć pozostawała pofragmentowana i system nie mógł skorzystać z szybkiego restartu. W takiej sytuacji win.com przełączał się na pełny restart komputera.

To właśnie dlatego funkcja szybkiego restartu działała tylko w części przypadków i była podatna na błędy. Chen podkreśla, że taka niestabilność była typowa dla rodziny systemów Windows 9x, które łączyły nowoczesne rozwiązania z wieloma starszymi mechanizmami.

Rozwiązanie swoich czasów

W epoce, gdy uruchamianie systemu operacyjnego mogło trwać kilka minut, każda próba skrócenia tego procesu była cenna. Ukryty szybki restart Windowsa 95 był jednym z takich eksperymentów. Choć nie zawsze działał zgodnie z planem, dobrze pokazuje, jak złożony i jednocześnie pomysłowy był ten system.