Kiedy brakuje miejsca na kolejną grę. Jak mądrze wybrać nowy dysk do komputera?

Są takie ulepszenia, które widać od razu: nowa karta graficzna, szybszy monitor, lepsza myszka. I są takie, o których zapomina się na lata, bo „przecież działa”. Dysk dla niektórych należy do tej drugiej grupy. A to właśnie od niego zależy, jak szybko startuje system, jak długo trwa wczytywanie gier i czy na nowy tytuł wystarczy miejsca.

Wymiana dysku to jedna z najprostszych modernizacji komputera, a jej efekt odczuwa się każdego dnia. Podpowiadamy, po czym poznać, że obecny już nie wystarcza, jak dobrać pojemność i na co zwrócić uwagę przed zakupem. Przyjrzymy się też nowemu dyskowi Samsung 990, czyli modelowi PCIe 4.0 zaprojektowanemu z myślą o graczach, twórcach i użytkownikach laptopów.

Po czym poznać, że czas na zmianę

Pierwszy sygnał jest prosty: wiecznie czerwony pasek w eksploratorze plików. Jeśli przed każdą większą aktualizacją gry sprawdzasz, co by tu jeszcze usunąć, dysk jest po prostu za mały. Współczesne gry mogą wymagać od kilkudziesięciu do ponad 150 GB przestrzeni dyskowej, szczególnie w przypadku dużych produkcji AAA¹. Godzina nagrania w 4K może zajmować od kilkudziesięciu do nawet około 100 GB, zależnie od ustawień jakości i bitrate’u². Dysk 500 GB, który jeszcze kilka lat temu wydawał się rozsądnym wyborem, dziś po zainstalowaniu systemu i programów może szybko zapełnić się dużymi grami – pojedyncze współczesne produkcje potrafią wymagać 70, 100, a nawet 150 GB przestrzeni³.

Drugi sygnał jest mniej oczywisty. Prawie pełny dysk SSD zaczyna działać wolniej. Kiedy zostaje na nim niewiele dostępnego miejsca, kontroler ma mniej przestrzeni na porządkowanie danych w tle, zapis zwalnia, a system reaguje z opóźnieniem. Wiele osób myśli wtedy, że „komputer się zestarzał”, choć winny jest zapchany nośnik.

Trzeci sygnał to wiek sprzętu. Jeśli w komputerze wciąż pracuje dysk SATA albo starszy SSD NVMe, przesiadka na nowoczesny dysk PCIe 4.0 może przynieść zauważalną poprawę szczególnie podczas kopiowania dużych plików i instalowania gier, a w niektórych konfiguracjach także przy uruchamianiu systemu⁴. Dla porównania: typowy dysk SATA odczytuje dane z prędkością około 550 MB/s, a Samsung 990 z prędkością do 7 250 MB/s⁵.

Ile miejsca naprawdę potrzebujesz?

Przy zakupie dysku nie powinniśmy liczyć pojemności „na dziś”. Lepiej założyć, że urządzenie ma wystarczyć na kilka lat i że nigdy nie będziemy go całkiem zapełniać. Dobra praktyka to zostawianie około 15–20% wolnego miejsca.

W praktyce wygląda to tak:

• 1 TB wystarczy osobie, która ma zainstalowanych kilka gier naraz, pracuje głównie na dokumentach i zdjęciach, a starsze pliki trzyma na drugim dysku lub w chmurze.

• 2 TB to już rozsądny wybór dla graczy z większą biblioteką i osób, które montują wideo lub pracują na dużych projektach. Na takim dysku zmieści się kilkadziesiąt gier różnej wielkości i nie trzeba co weekend decydować, którą z nich odinstalować.

Warto też pamiętać, że większa pojemność zwykle oznacza większą wytrzymałość. Producenci podają ją jako TBW, czyli łączną ilość danych, jaką można zapisać na dysku w okresie gwarancji. Samsung 990 w wersji 2 TB ma TBW 800 TB, a w wersji 1 TB – 400 TB. Żeby zapisać 800 TB w ciągu trzech lat gwarancji, trzeba by codziennie zapisywać ponad 700 GB danych. Przy zwykłym domowym użytkowaniu to praktycznie niemożliwe.

Trzy komputery, trzy potrzeby

Ten sam dysk może rozwiązywać zupełnie różne problemy. Wszystko zależy od tego, do czego używamy komputera.

• Gracz z rosnącą biblioteką: Tu najważniejsza jest pojemność. Kilka dużych tytułów, do tego gry sieciowe, które co kilka tygodni pobierają aktualizacje po kilkadziesiąt gigabajtów, i nagle 1 TB przestaje wystarczać. Szybszy dysk może skrócić czas ładowania gier i niektórych operacji na dużych plikach, ale równie istotna jest jego pojemność – większy dysk pozwala przechowywać więcej gier jednocześnie, bez konieczności ciągłego zwalniania miejsca⁶.

• Twórca, który montuje wideo i obrabia zdjęcia: Tu liczy się zapis. Zgrywanie materiału z kamery, praca na plikach w wysokiej rozdzielczości i eksport gotowego projektu to operacje, przy których wolny dysk potrafi zauważalnie wydłużyć pracę. Duża pojemność pozwala też trzymać bieżące projekty na szybkim nośniku, a nie na zewnętrznym dysku.

• Użytkownik laptopa: Tu ważne są temperatura i pobór energii. W smukłej obudowie nie ma miejsca na duży radiator, a każdy wat przekłada się na czas pracy na baterii. Dysk, który zużywa mniej prądu, mniej się grzeje i rzadziej zwalnia, żeby ochłodzić podzespoły. Samsung 990 korzysta z nowszej technologii NAND i według testów producenta oferuje do 38% wyższą efektywność energetyczną niż 990 EVO Plus⁷.

Na co zwrócić uwagę przed zakupem

Przed nabyciem dysku, warto sprawdzić trzy rzeczy:

• Po pierwsze: złącze. Nowoczesne dyski NVMe, w tym Samsung 990, mają format M.2 2280, czyli wyglądają jak mała płytka o długości 8 cm. Taki slot ma większość płyt głównych z ostatnich lat i wiele laptopów. Informację znajdziesz w instrukcji płyty głównej lub na stronie producenta laptopa.

• Po drugie: standard PCIe. Dyski PCIe 4.0 działają też w starszych slotach PCIe 3.0. Będą wtedy wolniejsze niż w nowym komputerze, ale nadal wyraźnie szybsze od tych w standardzie SATA. To dobra wiadomość dla osób, które chcą odświeżyć kilkuletni sprzęt, a w przyszłości przełożyć nośnik do nowego komputera.

• Po trzecie: pobór energii i temperatura. Niższa energochłonność przekłada się na mniejsze wydzielanie ciepła, co pomaga utrzymać niższą temperaturę pracy SSD i może ograniczać ryzyko spadków wydajności przy dłuższym obciążeniu. To szczególnie istotne w laptopach i małych obudowach, gdzie możliwości chłodzenia są ograniczone.

Warto też sprawdzić, czy producent udostępnia własne oprogramowanie do obsługi dysku. W przypadku nośników Samsung jest to bezpłatna aplikacja Samsung Magician. Pozwala przenieść system i dane ze starego urządzenia bez instalowania wszystkiego od nowa, aktualizować oprogramowanie dysku, sprawdzać jego stan i temperaturę oraz sprawnie przetestować prędkość.

Szybkość to nie wszystko

Na rynku są już nośniki PCIe 5.0, które osiągają mniej więcej dwa razy wyższe prędkości niż te w standardzie PCIe 4.0. Wymagają jednak nowej platformy, są droższe i często potrzebują solidnego chłodzenia. W codziennym użytkowaniu, czyli przy wczytywaniu gier, pracy w programach graficznych czy okazjonalnym montażu wideo, dojrzałe dyski PCIe 4.0 dają bardzo podobne odczucia. Dla większości użytkowników ważniejsze jest, żeby nośnik był pojemny, nie osiągał nadmiernie wysokich temperatur i działał stabilnie przez lata.

Samsung 990 wpisuje się w ten trend. Wykorzystuje pełne możliwości PCIe 4.0 z prędkością odczytu do 7 250 MB/s i zapisu do 6 450 MB/s⁸ oraz stawia na rozsądne połączenie wydajności, niskiego poboru energii i trwałości. To dobry wybór dla osób, które chcą odczuwalnie przyspieszyć komputer i przestać martwić się o miejsce, bez dopłacania za parametry, których na co dzień by nie wykorzystały.

Dobrze dobrany dysk to upgrade, której po kilku dniach już się nie zauważa. Zostaje tylko komfort: szybki start systemu, krótkie wczytywanie gier i wolne miejsce na kolejne projekty.