Standard wyświetlacza w monitorze - nadchodzi era OLED

Monitory z panelami OLED nie są już egzotyką dla garstki zapaleńców. Wchodzą szerokim frontem - najpierw do świata gamingu, potem do zastosowań profesjonalnych, a coraz częściej także na biurka „zwykłych” użytkowników, których po prostu stać na luksus posiadania ekranu z idealną czernią i fenomenalnym kontrastem, którego LCD nie jest w stanie fizycznie osiągnąć.

Entuzjaści komputerowi z PESEL-em zaczynającym się od „8” lub mniejszym pamiętają jeszcze czasy, gdy monitory LCD stały się standardem praktycznie z dnia na dzień. Na przełomie wieków kusiły smukłą sylwetką i brakiem „kupy żelastwa” na biurku, ale ich ceny były zaporowe. Przełom przyszedł mniej więcej w połowie 2004 roku, gdy ceny LCD spadły o połowę – a to był dopiero początek. Gdy bariera ceny zniknęła, została jeszcze jedna przeszkoda: martwe piksele. Dopiero akcje typu „zero martwych pikseli”, które jeden z producentów odważnie wprowadził, a reszta musiała - chcąc nie chcąc - skopiować , sprawiły, że w 2005 roku LCD stały się de facto standardem, a świat w ekspresowym tempie zapomniał o kineskopach.

OLED dziś: między zachwytem a kompromisem

Dziś analogia narzuca się sama. OLED jest w podobnym miejscu, w jakim LCD było dwie dekady temu - technologia zachwyca, ale rynek jeszcze nie powiedział ostatniego słowa. Monitory z matrycami OLED są dostępne od kilku lat, jednak długo pozostawały sprzętem premium. Do tego dochodziły ograniczenia wynikające z natury technologii: ryzyko wypaleń, wrażliwość na statyczne elementy interfejsu, ostrożne podejście producentów do jasności i żywotności paneli. To wszystko sprawiało, że OLED długo pozostawał domeną entuzjastów - trochę jak kiedyś pierwsze szybkie matryce TN dla graczy, które zachwycały czasem reakcji, ale drażniły obrazem.

Dziś sytuacja zaczyna się zmieniać, co dobrze podsumowuje Mateusz Bałdys, Product Marketing Manager w MSI Polska: OLED przestał być ciekawostką, a stał się jednym z motorów rozwoju rynku monitorów. Sprzedaż rośnie szczególnie w segmencie gamingowym, a same panele systematycznie tanieją. W grach kluczowe jest wysokie odświeżanie - pojawiają się już konstrukcje 500 Hz - a w codziennym użytkowaniu coraz częściej standardem stają się modele 144 Hz. OLED przestaje być „świętym graalem obrazu”, a zaczyna być po prostu jedną z realnych opcji przy wyborze monitora.

A to „jeszcze nie teraz” zaczyna się kończyć. Mariusz Kuczyński General Manager iiyama Polska patrzy na temat szerzej: OLED będzie się upowszechniał i w perspektywie kilku lat przestanie być niszą. Problemem nigdy nie była sama jakość obrazu - ta od początku była spektakularna - lecz cena, koszty produkcji oraz obawy o trwałość przy typowym, statycznym użytkowaniu PC. Dziś najtańsze monitory OLED potrafią kosztować tyle, ile jeszcze niedawno topowe modele IPS, a ceny będą dalej spadać. Jednocześnie, co warto podkreślić, Fast IPS pozostanie przez lata główną siłą sprzedażową - tańszą, uniwersalną i dobrze znaną użytkownikom.

Jeśli spojrzymy na liczby, entuzjazm warto uzupełnić chłodną analizą. Według danych UBI Research globalne dostawy paneli OLED do monitorów sięgają już kilku milionów sztuk rocznie, a tempo wzrostu przekracza 50–60% rok do roku. TrendForce mówi wręcz o eksplozji dostaw w ujęciu procentowym. Brzmi imponująco - dopóki nie uświadomimy sobie, że OLED odpowiada dziś za zaledwie kilka procent całego rynku monitorów. To klasyczny przypadek „wzrostu z małej bazy”: dynamika jest ogromna, ale punkt wyjścia nadal relatywnie niewielki.

Ewolucja zamiast rewolucji

I tu dochodzimy do kluczowego pytania: czy OLED powtórzy rewolucję CRT → LCD? Odpowiedź - choć mniej romantyczna - brzmi: raczej nie, przynajmniej nie w takim tempie. Kineskopy miały realne, fizyczne wady, które LCD rozwiązały niemal jednym ruchem: gabaryty, pobór mocy, migotanie, geometrię obrazu. Tymczasem LCD dziś nie są „złym standardem”. Są wystarczająco dobre, tanie, jasne, przewidywalne i wolne od ryzyka wypaleń. OLED jest lepszy - ale LCD nie jest dramatycznie gorsze. Przeciwnie - LCD są stale dopracowywane. Rosną ich jasność i efektywność energetyczna, poprawia się HDR, a szybkie panele IPS osiągają coraz krótsze czasy reakcji i wyższe odświeżanie. W połączeniu z niższą ceną sprawia to, że pozornie wysłużony panel ciekłokrystaliczny nie daje się łatwo wyprzedzić.

Do tego dochodzi ekonomia. Nawet jeśli monitory OLED powoli zbliżają się cenowo do granicy psychologicznej 2000 zł, masowy klient domowy i korporacyjny wciąż chętniej wybierze IPS za 700–1200 zł. Działy IT nie wymienią setek monitorów tylko dlatego, że czernie są głębsze, a HDR wygląda bardziej kinowo. OLED będzie więc wchodził „od góry”: przez gaming, profesjonalistów, twórców treści i entuzjastów, którzy świadomie dopłacają za jakość.

OLED jest w podobnym miejscu, w jakim LCD było dwie dekady temu

W praktyce bardziej realny jest scenariusz ewolucji niż rewolucji - długie lata współistnienia obu technologii. OLED jako wybór premium, LCD jako bezpieczny standard. Coraz więcej użytkowników będzie chciało dopłacić do lepszego obrazu, szybszego czasu reakcji i perfekcyjnej czerni, ale równie wielu pozostanie przy sprawdzonym IPS, bo „jest wystarczająco dobrze”.

A co by było, gdyby OLED-y potaniały nagle o połowę jak kiedyś LCD? Prawdopodobnie szybko stałyby się standardem, ale tak się nie stanie - producenci zbyt mocno zaangażowali się w rozwój zaawansowanych matryc LCD, takich jak Fast IPS, Nano IPS czy Rapid IPS, z wysokim odświeżaniem, lokalnym wygaszaniem i coraz lepszym HDR, by dziś agresywnie wypychać OLED do masowego segmentu.