Mamy już Wi-Fi 8, a ty co? Dalej na Wi-Fi 5? Test ASUS ZenWiFi BN12

Chociaż Wi-Fi 7 nie jest jeszcze powszechnie obowiązującym standardem (przyznać się, kto wciąż korzysta w domu z Wi-Fi 6?), rynek uznał, że najwyższa pora przeskoczyć na kolejną generację łączności bezprzewodowej. W związku z tym na nasz warsztat trafił ASUS ZenWiFi BN12, czyli pierwszy system Mesh Wi-Fi 8. Co więcej, jest to jednocześnie nasza pierwsza recenzja sprzętu wykorzystującego Wi-Fi 8, trudno więc o lepszą okazję, żeby sprawdzić, czy nowa generacja bezprzewodowej sieci rzeczywiście wnosi coś nowego. A może mamy do czynienia jedynie z kosmetycznymi zmianami i technologia powinna nazywać się raczej Wi-Fi 7E (tak, jak było to w przypadku Wi-Fi 6E).

Na nasz warsztat trafił ASUS ZenWiFi BN12, czyli pierwszy system Mesh Wi-Fi 8.

Na wstępie trzeba jednak zaznaczyć, że o ile debiutują już pierwsze routery Wi-Fi 8 (przygotowujemy już test kolejnego takiego sprzętu), to nie ma jeszcze żadnych kart sieciowych, które obsługują tę technikę, więc testy mogą nie pokazać jej pełnego potencjału. Co więcej, Wi-Fi 8 w zamyśle nie ma być standardem, który ma po prostu wyświetlić na wykresach jeszcze wyższe prędkości, bo koncentruje się na innych kwestiach. Owszem, ASUS ZenWiFi BN12 może pochwalić się teoretyczną przepustowością sięgającą 19 Gb/s, ale takie wartości widzieliśmy już w specyfikacjach routerów Wi-Fi 7. W praktyce znacznie ciekawsze są rozwiązania mające poprawić stabilność połączenia, działanie przy słabszym sygnale oraz odporność na zakłócenia. Czyli rzeczy, które nie wyglądają może zbyt efektownie na pudełku, ale w codziennym użytkowaniu mogą okazać się znacznie ważniejsze. 

Specyfikacja

Zanim przejdziemy do samego Wi-Fi 8, wypada przyjrzeć się nieco bliżej specyfikacji sprzętu ASUS-a. ZenWiFi BN12 to trójzakresowy system Mesh pracujący w pasmach 2,4, 5 oraz 6 GHz, a maksymalne przepustowości wynoszą tu odpowiednio 1376, 5764 i 11529 Mb/s. Sumarycznie daje to klasę BN19000, czyli marketingowe 19 Gb/s. Oczywiście jak zawsze przy takich liczbach warto pamiętać, że sumowanie maksymalnych przepustowości poszczególnych pasm nie oznacza, że podłączony laptop nagle pobierze dane z prędkością 19 Gb/s. To maksymalna przepustowość, a nie pojedynczego klienta, zresztą są to mocno teoretyczne liczby i nigdy w naszych realnych testach nawet się do nich nie zbliżyliśmy. 

Każda jednostka otrzymała osiem wewnętrznych anten, a konfiguracja radiowa to 4×4 dla każdego pasma. Na pokładzie znajdziemy aż 2 GB pamięci RAM DDR4 oraz 256 MB pamięci flash. ASUS co prawda oficjalnie podaje jedynie, że ZenWiFi BN12 ma czterordzeniowy procesor taktowany zegarem 2,6 GHz i nie ujawnia jego dokładnego modelu ani producenta, ale wygląda na to, że sprzęt korzysta z Broadcom BCM4916 jako głównego SoC, a za Wi-Fi 8 odpowiadają układy z rodziny Broadcom BCM6718.

Procesor:	4 rdzenie ARM 2.6GHz
Pamięć:	256 MB Flash i 2 GB RAM
Standard sieci:	WiFi 8 (802.11bn) WiFi 7 (802.11be) WiFi 6E (802.11ax) WiFi 6 (802.11ax) WiFi 5 (802.11ac) WiFi 4 (802.11n) IEEE 802.11g IEEE 802.11b IEEE 802.11a
Anteny	8 wewnętrznych
Prędkość transmisji:	WiFi 8 (802.11bn) (6GHz): do 11529 Mb/s WiFi 8 (802.11bn) (5GHz): do 5764 Mb/s WiFi 8 (802.11bn) (2.4GHz): do 1376 Mb/s
Szerokość kanałów:	20/40/80/160/320 MHz
Bezpieczeństwo:	AiProtection, • Router Security Assessment, • Malicious Site Blocking, • Advertisement Blocking, • Tracker Blocking
Protokoły:	IPv4 i IPv6
Porty:	1 x 10Gbps for WAN/LAN 1 x 2.5Gbps for WAN/LAN 1 x 10Gbps for LAN 2 x 2.5Gbps for LAN 1 x USB 3.2 Gen1
Przyciski:	Sync, Reset
Wymiary:	173 x 88 x 218 mm
Waga	1300 gramów
Serwery wirtualne:	Port Forwarding , UPnP, DMZ
Funkcje zaawansowane:	MU-MIMO, UTF-8 SSID, WiFi MAC Address Filter, Wireless Scheduler, Airtime Fairness, RADIUS Client

Jeszcze bardziej imponująco wygląda kwestia dostępnych złączy, bo mamy tutaj jeden port 10 GbE WAN/LAN, jeden 10 GbE LAN, jeden 2,5 GbE WAN/LAN oraz dwa dodatkowe porty 2,5 GbE LAN. Do tego dochodzi USB 3.2 Gen 1. Krótko mówiąc, ASUS postanowił nie oszczędzać w tej kwestii i cieszą nas szczególnie dwa 10-gigabitowe porty. 

Wi-Fi 8 - co właściwie dostajemy?

Tutaj zaczyna się najciekawsza część całej historii, bo Wi-Fi 8 jest trochę inne niż poprzednie generacje. Jeżeli ktoś spodziewa się kolejnego wielkiego skoku maksymalnej przepustowości, może się nieco rozczarować, bo jak już wspominaliśmy, tym razem większy nacisk położono na to, co dzieje się wtedy, kiedy warunki przestają być idealne (a w prawdziwym domu takowe występują mniej więcej tak często jak wolny kanał Wi-Fi w bloku w sobotni wieczór).

Ściany, sąsiednie routery, urządzenia Bluetooth, smartfony, telewizory, konsole, laptopy i dziesiątki innych sprzętów skutecznie przypominają, skąd różnice między oficjalnymi specyfikacjami, bazującymi na testach laboratoryjnych, a realnym użytkowaniem. Wi-Fi 8 ma zatem przede wszystkim sprawić, żeby sieć w takich warunkach zachowywała się bardziej przewidywalnie. ASUS w przypadku ZenWiFi BN12 postawił zaś na kilka kluczowych technologii: nowe poziomy MCS, UEQM, 2xLDPC oraz NPCA.

Nowe MCS - mniej gwałtownego hamowania

Pierwszą zmianą są nowe poziomy MCS, dzięki którym urządzenie może płynniej dostosowywać parametry transmisji do jakości sygnału. W uproszczeniu zamiast gwałtownie przeskakiwać pomiędzy kolejnymi poziomami wydajności, Wi-Fi 8 ma dysponować większą liczbą „biegów”. I to ma sens. W końcu nie zawsze potrzebujemy pełnej mocy, ale dobrze byłoby też nie tracić jej nagle tylko dlatego, że przeszliśmy przez jedną ścianę.

UEQM - każda antena na własny rachunek

Druga ciekawa funkcja to UEQM. Pozwala ona dobierać poziom modulacji niezależnie dla poszczególnych strumieni przestrzennych. W praktyce oznacza to, że mocniejszy strumień nie musi być ograniczany przez słabszy, co może brzmi technicznie, ale najważniejsze, że przekłada się na całkiem prostą rzecz, a mianowicie system powinien lepiej radzić sobie w sytuacjach, w których sygnał dociera do poszczególnych anten z różną jakością. A takich scenariuszy w prawdziwym mieszkaniu raczej nie trzeba specjalnie szukać.

2xLDPC, czyli mniej błędów

ASUS wykorzystuje również 2xLDPC, czyli rozwiązania związane z korekcją błędów. Ich zadaniem jest poprawienie efektywności transmisji, szczególnie przy średnim i słabszym sygnale. Ponownie, nie jest to funkcja, która ma zrobić spektakularne wrażenie metr od routera, bo jej sens zaczyna się tam, gdzie sygnał Wi-Fi zanika i zaczyna walczyć o przetrwanie.

NPCA - funkcja, która może naprawdę coś zmienić

Z naszego punktu widzenia najciekawszym elementem Wi-Fi 8 jest jednak NPCA, czyli Non-Primary Channel Access. W uproszczeniu mechanizm pozwala wykorzystać dodatkowe podkanały, gdy główny jest zajęty. Zamiast grzecznie stać w kolejce i czekać, urządzenie może znaleźć alternatywną drogę transmisji. Tutaj po raz pierwszy można więc powiedzieć, że mamy do czynienia z funkcją, której potencjalne korzyści są bardzo łatwe do wyobrażenia.

Design i jakość wykonania

ASUS ZenWiFi BN12 na pierwszy rzut oka nie wygląda jak sprzęt, który chce krzyczeć do całego domu „mam tutaj router za kilka tysięcy złotych”. I bardzo dobrze. Zamiast agresywnego gamingowego wzornictwa, masy anten wystających na wszystkie strony czy obowiązkowych czerwonych akcentów, ASUS postawił na stosunkowo stonowaną, minimalistyczną konstrukcję. To w przypadku systemu Mesh ma zresztą sporo sensu, bo poszczególne moduły z założenia mają stać w różnych miejscach mieszkania, a niekoniecznie przypominać centrum dowodzenia NASA.

Każda jednostka ma wymiary 173 × 88 × 218 mm i jest utrzymana w charakterystycznym dla serii ZenWiFi pionowym formacie. Obudowa jest dość wysoka, ale dzięki stosunkowo niewielkiej szerokości nie zajmuje przesadnie dużo miejsca. Taka konstrukcja ma też praktyczne uzasadnienie - wewnątrz trzeba było zmieścić naprawdę sporo elektroniki, w tym aż osiem anten, a jednocześnie zapewnić odpowiednie warunki pracy podzespołów.

Pod względem stylistyki BN12 jest więc bardziej „domowym sprzętem premium” niż typowym routerem. Dominują proste powierzchnie i zaokrąglone krawędzie, dzięki czemu urządzenie nie wygląda ciężko mimo swoich gabarytów. Nie ma tu też zewnętrznych anten, które trzeba ustawiać pod odpowiednim kątem i które po kilku tygodniach nieuchronnie zaczynają żyć własnym życiem. Wszystkie zostały schowane wewnątrz obudowy.

Jakość wykonania stoi na bardzo dobrym poziomie. Konstrukcja sprawia wrażenie solidnej i odpowiednio sztywnej, a spasowanie poszczególnych elementów nie budzi większych zastrzeżeń. Nic tutaj nie trzeszczy przy mocniejszym nacisku, a sam sprzęt nie sprawia wrażenia pustej plastikowej wydmuszki. Trudno zresztą oczekiwać czegoś innego po urządzeniu tej klasy.

Na froncie znalazło się logo producenta oraz niewielki element sygnalizacyjny LED. ASUS nie przesadził więc z liczbą świecących elementów, co docenią szczególnie osoby, które niekoniecznie chcą zamienić salon w choinkę. Z drugiej strony router cały czas pozostaje czytelny pod względem podstawowej sygnalizacji stanu pracy.

Najciekawsza część znajduje się oczywiście z tyłu. I tutaj szybko przypominamy sobie, że mamy do czynienia z urządzeniem z najwyższej półki. BN12 oferuje port 10 Gb/s WAN/LAN, drugi port 2,5 Gb/s WAN/LAN, dodatkowy 10-gigabitowy LAN oraz dwa kolejne porty 2,5 Gb/s. Do tego dochodzi USB 3.2 Gen 1. Innymi słowy, problemem nie powinno być nawet podłączenie bardzo szybkiego łącza internetowego i kilku urządzeń korzystających z wielogigabitowej sieci lokalnej. Oczywiście przy takich możliwościach szybko okazuje się, że większym problemem może być znalezienie urządzeń, które faktycznie potrafią je wykorzystać.

Porty zostały rozmieszczone w sposób typowy dla większych routerów, a ich liczba jest zdecydowanie ponadprzeciętna jak na system Mesh. To ważne, bo w przypadku tańszych zestawów producenci często traktują dodatkowe gniazda Ethernet jako miły dodatek, podczas gdy tutaj mamy do czynienia z pełnoprawną, bardzo szybką infrastrukturą sieciową.

Na spodzie obudowy znalazły się elementy odpowiedzialne za wentylację oraz informacje identyfikacyjne urządzenia. Konstrukcja została przygotowana przede wszystkim do pracy w pozycji pionowej i właśnie w takiej orientacji prezentuje się najlepiej. Warto więc dobrze przemyśleć miejsce dla obu jednostek, szczególnie że BN12 nie należy do najmniejszych przedstawicieli segmentu Mesh.

Ogólnie rzecz biorąc, ASUS nie eksperymentował tutaj z wyglądem i naszym zdaniem wyszło mu to na dobre. ZenWiFi BN12 wygląda nowocześnie, a połączenie kompaktowej jak na tę klasę konstrukcji z bardzo bogatym zestawem portów i rozbudowanym wnętrzem to strzał w dziesiątkę. To sprzęt, który spokojnie można postawić w widocznym miejscu i nie trzeba później udawać, że stojąca obok telewizora skrzynka jest elementem wystroju wnętrza.

Konfiguracja i oprogramowanie

Administrowanie routerem realizowane może być zarówno z poziomu aplikacji mobilnej, jak i typowego przeglądarkowego GUI. Ta pierwsza opcja jest wygodna i bardzo praktyczna w dzisiejszych czasach, kiedy smartfon mamy niemal cały czas przy sobie, druga jest jednak znacznie bardziej rozbudowana i daje nam dostęp do bardziej zaawansowanych opcji. Cieszy też fakt, że ASUS nie zrezygnował całkowicie z przeglądarkowego GUI dla swoich systemów Mesh, tak jak zrobiło to już kilku konkurentów (np. TP-Link). 

Niemniej podoba nam się trend na aplikacje mobilne dedykowane routerom, tym bardziej że przeciętny użytkownik znajdzie w nich praktycznie wszystko, czego potrzebuje, a ich interfejs jest prostszy i bardziej intuicyjny od tradycyjnych paneli, czego ASUS Router App jest dobrym przykładem. Znajdziemy tu praktycznie wszystkie podstawowe funkcje, a nawet nieco więcej, a apka oferuje także możliwość monitorowania klientów czy naszej przepustowości, pozwalając narzucić pewne limity. Trudno się tu przyczepić do czegokolwiek, więc aplikację mobilną zaliczyć trzeba na spory plus.

Konfigurację ZenWiFi BN12 przeprowadzić można zarówno przez apkę, jak i przeglądarkę na komputerze i żadne z tych rozwiązań nie powinno nastręczyć trudności, bo producent cały czas trzyma nas za rękę, wyjaśniąc wszystko krok po kroku na przejrzystych grafikach.

Jak już wspomnieliśmy, jeżeli jednak ktoś lubi grzebać w ustawieniach, znacznie więcej możliwości daje interfejs webowy ASUSWRT 6.0. Mamy tu choćby naprawdę rozbudowaną kontrolę rodzicielską, gdzie ustawić możemy filtry sieci i aplikacji (tych jest naprawdę sporo do wyboru, w tym gamingowe, jak Steam i GeForce Now czy streamingowe, jak Netflix czy YouTube) i harmonogramy, a także aktywować AdGuard (popularne oprogramowanie służące do blokowania reklam, wyskakujących okienek, skryptów śledzących oraz złośliwego oprogramowania w przeglądarkach i aplikacjach) czy przeglądać historię. Co ciekawe, apka ma dodatkowo zakładkę rodzina, gdzie przygotowane są gotowe profile pod konkretne kategorie wiekowe i szkoda, że zabrakło jej w panelu webowym.

Jest także całkiem zaawansowany QoS, gdzie poza klasycznym mechanizmem służącym do priorytetyzacji i zarządzania ruchem danych, ASUS dorzucił Adaptive QoE (Quality of Experience). To nowsza, bardziej zaawansowana wersja mechanizmu QoS w routerach ASUS, która w dużym skrócie analizuje ruch sieciowy i stara się przydzielać przepustowość w taki sposób, aby ważne w danym momencie aplikacje nie cierpiały przez inne urządzenia obciążające łącze. Jest tu nawet kilka trybów do wyboru, od Równowagi AI, który stara się wszystko zbalansować, przez Gry (ASUS deklaruje, że silnik ma bazę ponad 2500 gier, ale jednocześnie nie wymaga ręcznego wskazywania konkretnej gry, bo system ma automatycznie wykrywać i klasyfikować ruch gamingowy), Streaming, Praca w domu (narzuca priorytet na aplikację do spotkań online i streaming, kosztem transferów plików) czy Biuro (tutaj na pierwszym miejscu są również aplikację do spotkań online, ale jednocześnie ten tryb przyspiesza transfer plików i dokumentów). 

ASUS nie zapomniał również o kwestii bezpieczeństwa. ZenWiFi BN12 otrzymał pakiet AiProtection, który działa jako dodatkowa warstwa ochronna pomiędzy Internetem a urządzeniami podłączonymi do naszej sieci. System wykorzystuje rozwiązania firmy Trend Micro i na bieżąco analizuje ruch pod kątem znanych zagrożeń. Wśród dostępnych funkcji znajdziemy m.in. ocenę bezpieczeństwa konfiguracji routera, blokowanie dostępu do znanych złośliwych stron, mechanizmy IPS oraz wykrywanie zainfekowanych urządzeń próbujących komunikować się ze złośliwą infrastrukturą.

Ta ostatnia funkcja jest szczególnie przydatna w przypadku urządzeń IoT. Telewizor, kamera czy inne urządzenie domowe może zostać zaatakowane, a użytkownik nawet nie musi o tym wiedzieć. AiProtection może w takiej sytuacji zablokować podejrzaną komunikację na poziomie routera. Nie jest to oczywiście zamiennik klasycznego antywirusa, ale dodatkowa warstwa zabezpieczeń obejmująca całą sieć ma sporo sensu, zwłaszcza w domu, w którym do Internetu podłączamy kilkanaście lub kilkadziesiąt urządzeń.

Oczywiście nie zabrakło również obsługi VPN, sieci dla gości, monitoring ruchu, przekierowania portów, funkcji związane z IPTV, obsługi AiMesh, czy znanego już z Wi-Fi 7 MLO. Jest tego naprawdę sporo i nie sposób wszystkiego opisać. Sam panel potrafi zaś na starcie nie przytłaczać, ale generalnie dość szybko można się tu odnaleźć, tym bardziej że całość przetłumaczono na język polski, a ASUS dodatkowo ma całkiem niezły system pomocy. Czyli jeśli ktoś lubi eksperymentować, ma ku temu odpowiednie narzędzie.

Wydajność

Siła sygnału

No dobrze, czas przejść do konkretów. Na początek tradycyjnie sprawdzamy siłę sygnału dystrybuowanego przez pojedynczy router ASUS ZenWiFi BN12. Przypominamy, że pomiarów dokonujemy w jednokondygnacyjnym domu o powierzchni ok. 165 m2. Nasza procedura testowa zakłada pomiar w pięciu różnych punktach, warto podkreślić, że wszystkie ściany wykonane są z bloczków gipsowych. Co prawda router wyposażony został w osiem wewnętrznych anten, ale wielokrotnie widzieliśmy już (choćby w przypadku testów zestawów Mesh), że te radzą sobie równie dobrze co zewnętrzne. 

Pomiary to pokazały, ponieważ nowy sprzęt ASUS-a wypada w tym aspekcie solidnie, aczkolwiek liczyliśmy na nieco więcej, bo są to typowe wyniki dla routerów Wi-Fi 7 z wyższych półek. Trzeba jednak zaznaczyć, że pomiary wykonywane były za pomocą klienta bez wsparcia dla Wi-Fi 8 (z oczywistych względów), dlatego może nie pokazywać to pełnego potencjału ZenWiFi BN12. 

Centralnie rozmieszczony router powinien jednak bez problemu poradzić sobie w typowym mieszkaniu nawet o powierzchni zbliżonej do naszej (choć sporo zależeć będzie od jego rozkładu), ale w piętrowych domkach wymagać będzie zapewne wzmacniaczy sygnału i tu przyda się właśnie system Mesh. Warto też odnotować, że pasmo 6 GHz najbardziej degraduje siłę sygnału wraz ze wzrostem odległości, co wynika z jego właściwości. Nie mamy też uwag co do stabilności pracy sprzętu, bo podczas tygodniowych testów spisywał się bezproblemowo.

	2,4 GHz	5 GHz	6 GHz
Punkt pomiarowy 1	-24 dBm	-26 dBm	-23 dBm
Punkt pomiarowy 2	-39 dBm	-39 dBm	-44 dBm
Punkt pomiarowy 3	-55 dBm	-54 dBm	-53 dBm
Punkt pomiarowy 4	-52 dBm	-63 dBm	-66 dBm
Punkt pomiarowy 5	-84 dBm	-86 dBm	-93 dBm

Wydajność LAN/WAN

ASUS ZenWiFi BN12 to najwyższa półka, jeśli chodzi o wykorzystanie wielogigabitowych portów LAN i WAN. Zarówno testy syntetyczne, jak i praktyczne, potwierdziły, że router pozwala wykorzystać niemal pełny potencjał dostępnych interfejsów. W przypadku portów 10 Gb/s prędkość pobierania przekroczyła 9400 Mb/s, natomiast złącza 2,5 Gb/s osiągnęły około 2323 Mb/s. To świetne wyniki, które potwierdzają, że urządzenie sprawdzi się nie tylko w wymagających zastosowaniach domowych, ale również w sieciach, w których liczy się szybki transfer dużych plików między urządzeniami. Nie ma też możliwości, by złącze ethernetowe stanowiło tu wąskie gardło dla sieci Wi-Fi. 

Wydajność sieci bezprzewodowej LAN-Wi-Fi

W przypadku sieci Wi-Fi ocena rzeczywistej wydajności połączeń bezprzewodowych nie jest tak prosta, jak mogłoby się wydawać. Jednym z głównych problemów są zakłócenia powodowane przez inne sieci, szczególnie w paśmie 2,4 GHz, które w wielu lokalizacjach jest mocno zatłoczone. Wystarczy sprawdzić, ile sieci wykrywa karta Wi-Fi w naszym otoczeniu. Jednak właśnie odporność na te zakłócenia ma być jedną z głównych przewag Wi-Fi 8 nad poprzednimi generacjami. 

W roli serwera wykorzystaliśmy komputer z kartą sieciową TP-Link TX401, podłączony do najszybszego portu LAN routera, oferującego przepustowość 10 Gb/s. Drugą maszynę, pełniącą funkcję klienta, wyposażyliśmy natomiast w kartę ASUS PCE-BE92BT. Taka konfiguracja pozwoliła nam sprawdzić wydajność połączenia bezprzewodowego bez ograniczania transferów przez przewodowy interfejs sieciowy. Zastosowanie 10-gigabitowego portu LAN w ZenWiFi BN12 okazało się więc bardzo przydatne, ponieważ w przypadku wydajnych routerów Wi-Fi 6, a szczególnie modeli Wi-Fi 7, standardowe złącze 1 Gb/s, a nawet 2,5 Gb/s, może stanowić wąskie gardło podczas takich pomiarów.

Zacznijmy od wyników w paśmie 6 GHz, które okazały się rewelacyjne, bo nowość ASUS-a okazała się najszybszym routerem, jaki mieliśmy na testach i to wyraźnie (chwilami prędkości przekraczały nawet 5100 Mb/s), choć nie da się nie zauważyć, że spadek prędkości wciąż jest duży wraz ze zwiększaniem odległości od routera. W przypadku pasm 5 GHz i 2,4 GHz liczyliśmy jednak na więcej (szczególnie w tym pierwszym przypadku), bo uzyskane rezultaty raczej odstają od innych topowych routerów, jakie testowaliśmy w ostatnim czasie. 

Wydajność bezprzewodowa Wi-Fi - Wi-Fi

Kolejna porcja testów obejmuje jedynie łączność bezprzewodową. Rezultaty są praktycznie odzwierciedleniem poprzednich testów, czyli ponownie wyniki w 6 GHz robią wrażenie, ale 5 GHz i 2,4 GHz już niekoniecznie. Co ciekawe, teoretycznie Wi-Fi 8 miało nie przekładać się na wyższą wydajność (przynajmniej nie bezpośrednio), ale jak widać zastosowane tu technologie w praktyce pozwalają uzyskiwać wyższe prędkości.