Internet w Iranie tylko dla elit i cyberprzestępców. Miszkańcy korzystają z krótkofalówek

NetBlocks alarmuje, że Iran doświadcza jednej z najdłuższych i najbardziej radykalnych blokad internetu w swojej historii. Według danych organizacji przerwa trwa już 20 dni, a w większości kraju dostęp do sieci pozostawał bliski zeru bez przerwy.

Blokada została wprowadzona kilka godzin po pierwszych atakach rakietowych przeprowadzonych przez Stany Zjednoczone i Izrael na Iran pod koniec lutego. Jeszcze przed eskalacją konfliktu dostępność internetu utrzymywała się na niemal pełnym poziomie. Po rozpoczęciu działań militarnych wskaźniki spadły do wartości bliskich zera. Dane wskazują na niemal całkowite odcięcie społeczeństwa od globalnej sieci.

Władze dopuściły jedynie wybrane grupy użytkowników do ograniczonego dostępu. Pozostali obywatele zostali pozbawieni możliwości korzystania z podstawowych usług cyfrowych.

Dostęp tylko dla wybranych

Dyrektor NetBlocks, Alp Toker, podkreśla, że teoretyczne możliwości obejścia blokady istnieją, ale pozostają poza zasięgiem większości społeczeństwa. Alternatywne kanały są kosztowne i nielegalne. W praktyce dostęp do internetu utrzymują głównie instytucje państwowe, media kontrolowane przez rząd oraz wyselekcjonowani dziennikarze. Taki model pozwala kontrolować przekaz kierowany do świata zewnętrznego.

Niektórzy użytkownicy korzystają z niestandardowych rozwiązań, takich jak połączenia oparte na terminalach satelitarnych czy sieciach przygranicznych. Tego typu działania wiążą się jednak z dużym ryzykiem.

Cisza informacyjna i strach

Brak internetu zmienia codzienne życie milionów ludzi. Komunikacja cyfrowa została praktycznie sparaliżowana. Tradycyjne sieci VPN nie działają z powodu braku dostępu do infrastruktury operatorów. Linie telefoniczne pozostają aktywne, jednak mieszkańcy unikają rozmów o sytuacji politycznej. Obawy przed inwigilacją ograniczają swobodę wypowiedzi nawet w prywatnych rozmowach.

Organizacje takie jak Access Now wskazują, że blokada nastąpiła w momencie, gdy dostęp do informacji ma kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa obywateli.

Krótkofalówki zamiast internetu

W warunkach cyfrowej izolacji znaczenia nabierają alternatywne kanały komunikacji. Radio Zamaneh nadaje audycje do Iranu na falach krótkich, które trudniej całkowicie zablokować. Tego typu rozwiązania nie są w stanie zastąpić pełnego dostępu do internetu. Ograniczają się do jednostronnego przekazu informacji i docierają do ograniczonej grupy odbiorców.

Cyberwojna toczy się mimo blokady

Paradoksalnie odcięcie społeczeństwa od internetu nie zatrzymało aktywności cybernetycznej powiązanych z państwem grup hakerskich. Według analityków z Darktrace operacje prowadzone przez takie grupy jak Seedworm czy Handala nadal trwają. Infrastruktura wykorzystywana do ataków znajduje się poza granicami kraju i została przygotowana wcześniej. Dzięki temu działania ofensywne mogą być kontynuowane niezależnie od sytuacji wewnętrznej.

Firma Akamai informuje o 245-procentowym wzroście aktywności cyberprzestępczej od początku konfliktu. Znaczna część ataków pochodzi z innych państw, w tym z Rosji i Chin. Eksperci przewidują kolejne fale ataków wymierzonych w infrastrukturę krytyczną oraz łańcuchy dostaw. Cyfrowy wymiar konfliktu rozwija się równolegle z działaniami militarnymi.

Kontrola informacji jako broń

Analiza sytuacji wskazuje, że blokada internetu pełni kilka funkcji jednocześnie. Ogranicza przepływ informacji wewnątrz kraju i utrudnia organizację protestów. Pozwala także kontrolować narrację kierowaną do społeczności międzynarodowej.

To nie pierwszy przypadek odcięcia kraju od sieci w ostatnich miesiącach. W styczniu Iran wprowadził podobne ograniczenia po protestach wywołanych kryzysem gospodarczym. Spadek wartości riala i rosnąca inflacja doprowadziły do masowych demonstracji. W odpowiedzi władze sięgnęły po sprawdzony mechanizm kontroli informacji. Blokady internetu w Iranie mają długą historię i regularnie pojawiają się w momentach napięć społecznych lub politycznych.