Nowe procesory Intela będą świetnie... ale co tak naprawdę wiemy o Nova Lake?

Te nowe procesory Intela zapowiadają się naprawdę smakowicie. Jeśli jednak pogubiliście się już w licznych nazwach kodowych i nie mniej licznych (a nie zawsze wiarygodnych) przeciekach, to mamy dla was podsumowanie wszystkiego co już wiemy na temat procesorów Nova Lake-S, czyli wersji desktopowych. Zaznaczamy na początku, że opieraliśmy się na doniesieniach z wiarygodnych źródeł, ale podkreślić należy, że nie są to informacje oficjalne - a więc nie należy ich traktować jako finalne dane dotyczące nowych CPU, a konkretnie Nova Lake.

Procesory te, które mają wymagać nowej podstawki LGA 1954 - a więc nowych płyt głównych z chipsetami serii Intel 900) mają kontynuować linię modeli Core Ultra. Przypomnijmy, że na ten moment rodzina ta składa się na:

• Intel Core Ultra 100 - Meteor Lake (mobile)
• Intel Core Ultra 200V - Lunar Lake (mobile)
• Intel Core Ultra 200H/HX - Arrow Lake (mobile)
• Intel Core Ultra 200S - Arrow Lake/Arrow Lake Refresh (desktop)
• Intel Core Ultra 300H - Panther Lake (mobile)

Meteor Lake były bardzo ciekawymi modelami ze względu na mocną zintegrowaną grafikę, ale ich rdzenie CPU były słabsze od topowych modeli poprzedniej generacji. Lunar Lake to bardzo udana kontynuacja, ulepszona w każdej kwestii. Arrow Lake w wersji na laptopy używa się głównie w konfiguracjach z dedykowaną kartą graficzną, ale desktopowa premiera Arrow Lake (S) ujawniła, że procesory te - pomimo bardzo dobrej wydajności w programach - nie potrafią dorównać konkurencji jeśli chodzi o wydajność w grach. Panther Lake jest rozwinięciem Lunar Lake, co sprawia, że jest naprawdę świetnym mobilny procesorem, a zintegrowana grafika w najwydajniejszych wersjach naprawdę imponuje. Co zmieni kolejna generacja?

Generalnie przy trzech mobilnych seriach Core Ultra otrzymaliśmy tylko jedną serię desktopową, czyli Arrow Lake, wraz odświeżeniem czyli Arrow Lake Refresh. Generalnie desktopowe Core Ultra nie zrobiły piorunującego wrażenia, chociaż niektóre modele bywają naprawdę opłacalne - jeśli pominiemy fakt, że wykorzystywana przez nie podstawka jest już praktycznie martwa.

 

Intel Nova Lake - techniczny przegląd procesorów Core Ultra Series 4 (400 albo 4000)

To co wiadomo na pewno, to że najpierw pojawią się procesory w wersji desktop. Nova Lake przyniesie znaczące zwiększenie liczby rdzeni, nową podstawkę LGA 1954, obsługę pamięci DDR5-8000, rozbudowany system pamięci podręcznej bLLC (będącej odpowiedzią na AMD 3D V-Cache używanej w gamingowych procesorach X3D) oraz prawdopodobny powrót AVX-512 w desktopowych procesorach klienckich. Większość wiedzy o parametrach nadal pochodzi jednak z przecieków.

Architektura hybrydowa i dużo kafelków

Nova Lake ma kontynuować stosowaną przez Intela architekturę hybrydową, łączącą kilka typów rdzeni, czyli:

• P-Cores - duże rdzenie Performance przeznaczone do zadań wymagających wysokiej wydajności (Coyote Cove)
• E-Cores - mniejsze, energooszczędne rdzenie Efficient (Arctic Wolf)
• LP-E-Cores - dodatkowe rdzenie niskiego poboru energii, określane jako Low-Power Efficient Cores.

Najmniej wydajne rdzenie LP-E mogą być wykorzystywane do stanów bezczynności czy scenariuszy wymagających ograniczenia poboru energii. Wszystko wskazuje na to, że żaden z typów rdzeni nie będzie wykorzystywać HT, a więc liczba rdzeni będzie się równała liczbie wątków.

W jednym kafelku obliczeniowym (compute tile) Intel zdołał zmieścić maksymalnie 8 rdzeni wydajnych, 16 energooszczędnych i 4 niskiego poboru. Ale… w planach są również modele wykorzystujące dwa kafelki obliczeniowe. Maksymalna konfiguracja rdzeni ma się przedstawiać następująco:

• Nova Lake-S - 52 rdzenie = 16P + 32E + 4 LP-E (konstrukcja dwukafelkowa)
• Nova Lake-S - 28 rdzeni = 8P + 16E + 4 LP-E (konstrukcja jednokafelkowa)
• Nova Lake-HX - 28 rdzeni = 8P + 16E + 4 LP-E
• Nova Lake-H - 16 rdzeni = 4P + 8E + 4 LP-E

AVX-512 i APX

W jednym z bardziej wiarygodnych przecieków wykryto w testowych procesorach Nova Lake-S stany rejestrów AVX-512 oraz APX.

Przypomnijmy pokrótce, że instrukcje AVX-512 pozwalają wykonywać operacje wektorowe na rejestrach o szerokości 512 bitów. Może to przyspieszać między innymi obliczenia naukowe i inżynierskie, kompresję danych, inferencję wybranych modeli AI,czy obliczenia kryptograficzne. Ich powrót byłby istotną zmianą w polityce Intela, bowiem w poprzednich generacjach ta funkcja była zwykle wyłączona, bądź w najlepszym wypadku ograniczana. Oczywiście to jeszcze nie przesądza tego, czy AVX-512 będą dostępne we wszystkich modelach Nova Lake-S, a jeśli już - to prawdopodobnie tylko dla rdzeni P.

Z kolei APX (Intel Advanced Performance Extensions), jest zestawem rozszerzeń mających zwiększać efektywność wykonywania kodu poprzez między innymi większą liczbę rejestrów ogólnego przeznaczenia oraz nowe mechanizmy redukujące konieczność zapisywania danych do pamięci. Oczywiście sama obecność APX niczego nie zmienia, dopóki nie pojawi się oprogramowanie, które będzie potrafiło z nich wykorzystać.

Pamięć podręczna bLLC - Intel idzie w dodatkowy cache

Warto pamiętać, że to właśnie Intel jako pierwszy wprowadził dodatkową warstwę cache w procesorach Broadwell (5-ta generacja Core), ale całkowicie wycofał się z tego rozwiązania w procesorach Skylake (6-ta generacja Core) - prawdopodobnie ze względu na koszty. W owym czasie Intel praktycznie nie miał konkurencji, więc też nie musiał walczyć o wydajność za pomocą kosztownych nowinek. Pomysł później podchwyciła firma AMD i zaprezentowała swoje własne rozwiązanie pod nazwą 3D-V Cache, czego efektem są najlepsze procesory dla graczy z dopiskiem X3D.

Nova Lake wraca do tej idei - bo dzięki AMD wiemy, że się sprawdza - i ma wprowadzić nowy poziom pamięci, a konkretnie bLLC — Big Last Level Cache. Jest to duża pamięć podręczna ostatniego poziomu, która ma być dostępna w wybranych modelach desktopowych. Przewidywane konfiguracje wyglądałyby następująco:

• 16P + 32E + 4 LP-E - 288 MB bLLC
• 14P + 24E + 4 LP-E - 264 MB bLLC
• 8P + 16E + 4 LP-E - 144 MB bLLC
• 8P + 12E + 4 LP-E - 132 MB bLLC
• 6P + 12E + 4 LP-E - 108 MB bLLC

Duża pamięć bLLC może ograniczać liczbę odwołań do pamięci RAM i poprawiać wydajność w zadaniach jak gry komputerowe, ale i bazy danych, czy niektóre obciążenia AI. W przypadku modeli z dwoma kafelkami wróci oczywiście problem połączeń między nimi. Czy Intelowi uda się nie tylko poprawić wydajność tych połączeń, ale zrobić to lepiej od AMD?

Nova Lake - prawdopodobne konfiguracje procesorów

Przecieki wskazują na bardzo szeroką ofertę Nova Lake-S, obejmującą procesory od 6 do 52 rdzeni. Warianty mają różnić się nie tylko liczbą rdzeni, ale również obecnością bLLC, odblokowanym mnożnikiem i limitami mocy.

Będą desktopowe wersje z mocną zintegrowaną grafiką?

Intel zazwyczaj nie instaluje wydajnych zintegrowanych grafik w procesorach desktopowych, tak jak od czasu do czasu robi AMD, ze swoimi modelami APU, czyli tymi z dopiskiem G w nazwie. Dla Intela wydajne iGPU pozostają domeną procesorów mobilnych.

Także i tutaj spodziewane są zmiany. Niektóre warianty Nova Lake-S mają otrzymać zintegrowaną grafikę z 12 rdzeniami Xe3P. Wariant 12-Xe3P może być więc przeznaczony do komputerów, które nie mają dedykowanej karty graficznej albo wymagają wydajniejszego iGPU do multimediów, lekkiego grania i zastosowań akcelerowanych przez GPU. Szczerze? Sam bym sięgnął po taki procesor, bo AMD już od dawna wydaje się być  słabo zainteresowane tym tematem i ostatnim wydajnym modelem desktopowym był Ryzen 7 8700G (Phoenix) z zintegrowaną grafiką Radeon 780M.

Wedle przecieków taki procesor charakteryzowały się limitem 154 W, a iGPU ma mieć własny limit na poziomie 40 W. Generalnie patrząc na to ile potrafi pobrać zintegrowany Radeon 780M (dwa razy więcej), nie wydaje się to specjalnie prawdopodobne.

Skoro już jesteśmy przy limitach mocy…

Wczesne zestawienia wskazują, że desktopowe modele Nova Lake-S mogą być oferowane z limitami o wartościach 35 W, 65 W, 125 W i 175 W. Oczywiście trzeba wziąć tu pod uwagę nie tylko tzw. Base Power, ale różne stany PL, czy inne limity. Także - zobaczymy w praniu.

W przypadku najwydajniejszych modeli (dwa kafelki, czyli 16 rdzeni wydajnych) pojawiły się informacje o limicie sięgającym… 474 W. To oczywiście nie musi znaczyć, że będą to prądożerne potwory, bo prawdopodobnie chodzi o limit krótkotrwały. W połączeniu z plotkami o płytach głównych z trzema gniazdkami zasilania, można jednak poczuć ukłucie niepokoju…

Intel Nova Lake - kiedy premiera?

Nova Lake-S (czyli Core Ultra 400 - chociaż niektóre przecieki wskazują na powrót do oznaczenia czterocyfrowego) mają zadebiutować na targach CES 2027. Prawdopodobne (niepotwierdzone oficjalnie) okienka premier mogą prezentować się następująco:

• Styczeń/marzec 2027: start sprzedaży pierwszych jednostek 28-rdzeniowych z pojedynczym Compute Tile (m.in. warianty z zablokowanym mnożnikiem).
• Marzec/kwiecień 2027: premiera modeli z odblokowanym mnożnikiem do podkręcania z serii K (28 rdzeni).
• Marzec/maj 2027: debiut bardziej przystępnych cenowo wariantów 16- i 8-rdzeniowych.
• Maj/wrzesień 2027: wejście na rynek topowych jednostek Dual Compute Tile oferujących do 52 rdzeni.

Wiemy, że niewiele wiemy

Na obecnym etapie niepotwierdzone pozostają między innymi nie tylko ceny i finalne nazwy, ale i taktowania, czy komunikacja między modułami. Najbardziej wiarygodnym elementem przecieków są obecnie logi testowych platform Intel z wykrytymi konfiguracjami 24- i 28-rdzeniowymi oraz informacjami o AVX-512/APX. Listy SKU, limity mocy, cache bLLC i terminy premier nadal mogą się zmienić przed oficjalną prezentacją.

Czekamy więc na CES 2027 i zapewne wiele osób czeka również na wielki powrót Intela na tron króla procesorów.