NVIDIA po Jensenie. Czy konsumentów da się jeszcze obronić w Excelu?

To się narobiło… Afera na szczytach technologicznej władzy zmiotła z fotela prezesa NVIDIA Jen-Hsun Huanga, zwanego potocznie Jensenem i tak go tu będziemy nazywać. Swoją drogą szpiegowski wątek tej afery wciąż nie jest oficjalnie potwierdzony.

Jensena miałem okazję spotkać między innymi w 2016 roku, na evencie NVIDIA w Austin. Bez zapowiedzi i bez żadnej ochrony wparował na luźne after party po konferencji - po prostu wszedł jak każdy inny uczestnik i wmieszał się w potężny tłum dziennikarzy. Każdy mógł z nim zagadać i nikomu nie odmawiał wspólnego zdjęcia. Z kolei szefowej AMD praktycznie nigdy nie widziałem bez ochroniarzy, chociaż oczywiście (czego może nie widać podczas wystąpień na scenie), Lisa Su jest bardzo drobną kobietą, co też może mieć wpływ na obecność ochrony.

Warto zauważyć, że choć 10 lat temu (a więc przed boomem AI) majątek Jensena wynosił może 1% obecnego, to i tak był już miliarderem. Oficjalnie na liście miliarderów magazynu Forbes pojawił się na początku 2017 roku, ale już w 2016 wyceniano jego majątek nawet do 2 miliardów dolarów. Aktualna afera spowodowała solidne tąpnięcie wyceny akcji NVIDIA, ale sytuacja jest daleka od dramatycznej. Akcje wciąż są warte o wiele więcej niż podczas obsunięcia w kwietniu 2025 roku. Jak to się skończy - tego nie wie nikt, ale do bankructwa tego giganta jest naprawdę daleka droga i ze względu na swój krytyczny charakter z pewnością może liczyć na wsparcie państwa.

Można by powiedzieć - cóż, prezes zrobił głupotę i musi teraz za to zapłacić. Jensen jednak nie był zwykłym CEO. Był mózgiem i twarzą jednej z obecnie najważniejszych technologicznych korporacji na świecie, która przez ponad trzy dekady przynosiła nam znaczące nowinki, bez których dzisiejszy krajobraz technologiczny po prostu by nie istniał.

33 lata z Jensenem jako szefem NVIDIA

• 1993 - powstanie firmy NVIDIA. Wspólnie zakładają ją Jensen, Chris Malachowsky i Curtis Priem. Kto zostaje CEO to już doskonale wiemy.
• 1995 - ślepa uliczka w rozwoju (nietypowa architektura grafiki 3D w NV1) o mało nie powoduje upadku młodej firmy
• 1997 - Jensen uznaje swój błąd i tworzy całkowicie nowy produkt, czyli kartę graficzną RIVA 128. Produkt okazuje się sukcesem i firma ma pieniądze na dalszą działalność.
• 1999 - narodziny GeForce 256 opartego na silniku T&L, co sprawia, że karta graficzna przestaje być akceleratorem 3D i zamienia się w wyspecjalizowany układ do zadań związanych z grafiką
• 2000-2001 - NVIDIA nie tylko przejmuje aktywa 3DFX, ale zdobywa kontrakt na układ graficzny Xboxa, a co najważniejsze GeForce 3 wprowadza programowalne shadery
• 2003 - Zieloni muszą naprawiać atmosferę po premierze GeForce FX 5800 Ultra
• 2006 - NVIDIA prezentuje architekturę CUDA, która pozwala wykorzystywać karty graficzne do obliczeń ogólnego przeznaczenia (GPGPU). To początek całego ekosystemu, który będzie najważniejszą przewagą NVIDII na rynku
• 2008-2010 - bumpgate, czyli setki milionów dolarów straty z powodu wadliwych układów do laptopów
• 2010 - nowa generacja GeForce GTX 400 ma potencjał, ale i spore problemy
• 2012 - to rok w którym wykazano (dzięki sieci neuronowej AlexNet, działającej na GeForce GTX), skalę przewagi GPU w zastosowań AI
• 2013 - koniec z rwaniem obrazu, bo do gry wkracza G-Sync
• 2015 - afera z nietypową konstrukcją pamięci w GeForce GTX 970 (3,5 GB + 0,5 GB)
• 2016 - prezentacja DGX-1, czyli kompletnego systemu do deep learning
• 2017 - powstanie specjalizowanych rdzeni Tensor do obliczeń związanych z AI
• 2018 - rewolucja RTX. Domowe karty zyskują nie tylko rdzenie Tensor, ale i specjalizowane układy do ray-tracingu. Czysta wydajność w grafice rastrowej to już nie wszystko
• 2020 - NVIDIA umacnia się w centrach danych i prezentuje znacznie lepiej przyjętą drugą generację DLSS
• 2020-2022 - nieudana próba przejęcia ARM
• 2022 - akceleratory NVIDII stają się fundamentem infrastruktury generatywnej sztucznej inteligencji. DLSS 3 wprowadza generowanie dodatkowych klatek w grach
• 2022-??? - płoną wtyczki zasilające kart graficznych i problem po dziś dzień nie jest rozwiązany
• 2024 - eskalacja transformacji w dostawcę kompletnych platform obliczeniowych do AI
• 2025-2026 - restrykcje eksportowe
• 2026 - zbliża się Vera Rubin, ale karty konsumenckie coraz mocniej spadają na dalszy plan

Czego można się spodziewać po zmianie władzy w NVIDII?

Przede wszystkim pustych deklaracji, że firma nadal działa prężnie i praktycznie nic się nie zmienia (domyślnie: oprócz eliminacji związków ze szpiegami wrogich mocarstw oraz intymnych relacji wewnątrzfirmowych). Obowiązki tymczasowej prezes przejęła dyrektor finansowa Colette Kress, a przewodniczącym rady nadzorczej został były szef Synopsys, Harvey Jones. Swoją drogą Jensenowi zdarzało się publicznie pojeżdżać Colette (między innymi nazwał ją jeleniem stojącym na środku drogi, który wpatruje się w światła nadjeżdżającego samochodu), gdy ta sprzeciwiała się firmowej strategii i - co warte podkreślenia - często stawiała na swoim.

Wydawałoby się, że klamka co do stanowisko CEO zapadła, ale niespodziewany bunt podnieśli pracownicy NVIDIA, którzy zaczęli domagać się przywrócenie Jensena na stanowisko prezesa. Domyślać się można, że nie uczynili tego wyłącznie z miłości do byłego szefa, ale również dlatego, że Jensen nie był tylko figurantem w skórzanej kurtce wygłaszającym komunały dla akcjonariuszy, ale rzeczywiście kontrolował większość kluczowych decyzji w firmie. Dużo się teraz pisze o braku zabezpieczenia sukcesji, ale to tylko pokazuje, że Jensen zamierzał osobiście sterować firmą jeszcze przez długie lata.

To co się dzieje, gdy z kierownictwa firmy usunie się prawdziwego wizjonera, mogliśmy obserwować choćby na przykładzie Apple. Po wyrzuceniu Steve'a Jobsa firma znalazła się na krawędzi bankructwa - chociaż oczywiście kryzys nie wybuchł z dnia na dzień, tylko dojrzewał przez dekadę. Po śmierci Jobsa i przejęciu kontroli przez "księgowych", Apple już nigdy nie było takie same i skończyły się czasy rewolucyjnych rozwiązań. Jasne, firma nadal zarabia kupę hajsu, ale skupia się na bezpiecznych i tak naprawdę nudnych produktach. Nie da się wykluczyć, że po przejęciu kierownictwa w NVIDII przez osoby zainteresowane tylko tabelami zysków i strat, dział gamingowy będzie powoli wygaszany. Cóż - rentowność na tle zysków z AI relatywnie niska, krytyków tej działalności nie brakuje, no to po co nam to?

Od dawna nie brakuje też głosów, że aktualny model finansowy NVIDII po prawdzie przynosi krociowe zyski, ale jest wysoce ryzykowny. W uproszczeniu: NVIDIA pomaga klientom w uzyskaniu kredytu na zakup swojego sprzętu (nie tylko organizuje kredyty, ale i je zabezpiecza), a dodatkowo deklaruje, że odkupi od nich nieużywaną moc obliczeniową (tzw. capacity commitments). W ten sposób nie tylko cała kasa finalnie ląduje w kieszeni NVIDII, ale również nieustająco uzależnia ona klientów od swoich rozwiązań sprzętowych i programowych. Sprytne, ale niepewne na dłuższą metę, zwłaszcza, że mówimy tu o miliardach dolarów w kredytach. Ta finansowa pętla napędza sprzedaż, ale i tworzy iluzję nieustającego popytu na sprzęt NVIDIA. Głupio by było, gdyby przy okazji odejścia Jensena ten model (mniej lub bardziej) niespodziewanie się posypał, a to właśnie Colette Kress była przeciwniczką zbyt rozbuchanych ambicji byłego CEO.

Jensen nie był może technologicznym mesjaszem, ale był nerdem - jednym z nas

Wiele decyzji Jensena było kontrowersyjnych i szeroko krytykowanych, a ich skutki odczuwamy wszyscy. Na pewno ponosi ogromną - chociaż pośrednią - odpowiedzialność za głęboki kryzys na rynku pamięci. Chociaż NVIDIA nie projektuje, ani nie produkuje bezpośrednio RAM, to właśnie napędzana przez firmę rewolucja AI wywołała największy w historii deficyt w globalnym łańcuchu dostaw pamięci.

Jensen jednak nie był miałkim i anonimowym CEO w stylu księgowego, patrzącym tylko na cyferki w Excelu - był inżynierem i sprzętowym wizjonerem, który nadawał ton rozwojowi całej branży. Po ponad 30 latach wciąż odziany w swoją ikoniczną skórzaną kurtkę stał na czele technologicznego giganta i osobiście, z pełnym zaangażowaniem prezentował swoje nowe pomysły i produkty. 

Także śmieszkując z kolejnych memów czy filmików z Jensenem i Data Hari, pamiętajcie, że stoi za tym człowiek, którego dokonań technologicznych nie wymaże byle skandal. Jestem przekonany, że o Jensenie jeszcze usłyszymy i to nie tylko w kontekście afery. To nie jest typ człowieka który nagle usunie się w cień emerytury i (parafrazując Andrzeja Sapkowskiego) resztę życia spędzi na werandzie swojej willi puszczając bąki na wiatr.

P.S. Tak, Jensen jest spokrewniony z szefową AMD. Lisa Su i Jen-Hsun Huang są dalekimi kuzynami ze strony matki Huanga. Wspólnych rodzinnych obiadków więc ponoć nie było.