Jak wybrać płytę główną i na co zwracać uwagę? Kompletny poradnik

Wybór płyty głównej, gdy chcemy złożyć nowy zestaw komputerowy lub ulepszyć posiadany pecet poprzez zmianę platformy, jest decyzją równie ważną jak te dotyczące procesora czy karty graficznej. Od tego komponentu zależy, jaka będzie funkcjonalność Waszej maszyny, m.in. liczba złączy M.2, które pozwalają zamontować szybkie dyski, liczba portów USB oraz ich szybkość, czy będziecie mieć łączność bezprzewodową oraz w jakim standardzie Wi-Fi, tudzież jakość karty dźwiękowej. A czasem płyta decyduje także o tym, czy będziecie mogli podkręcić procesor i/lub RAM, czy też okaże się to niemożliwe. Właśnie dlatego należy się dobrze zastanowić, aby wybrany model spełnił oczekiwania.

Producentem oferującym szeroki wybór płyt głównych dla procesorów AMD oraz Intel jest firma MSI, której portfolio jest tak szerokie, że z podzespołów tej marki można złożyć niemal kompletny komputer. Mianowicie MSI ma także karty graficzne, dyski M.2, obudowy, zasilacze oraz chłodzenia procesora, czyli do kompletu brakuje tylko samego CPU oraz pamięci RAM. Innymi słowy, jeżeli ktoś lubi mieć sprzęt niemal w całości od jednego producenta, to MSI pozwala osiągnąć ten cel, a praktyczną zaletą takiego podejścia jest jednolity ekosystem z centralną aplikacją MSI Center. Za pomocą tej ostatniej można ze sprzętem zrobić praktycznie wszystko, np. zmienić kolorystykę oświetlenia LED, dostosować prędkość obrotową wentylatorów czy zoptymalizować parametry pracy ze wsparciem AI.

Wybór płyty głównej jest decyzją tak samo ważną jak te dotyczące procesora czy karty graficznej.

 Test MSI MAG B850 TOMAHAWK WIFI. Oto płyta z generatorem zegara

Jaki chipset w płycie głównej?

Wybierając płytę główną, należy wiedzieć, jakie są różnice między chipsetami. Zaczynając od platformy AMD, tańszy mostek B850 nie oferuje portów USB4, które zapewniają wyższe modele X870 oraz X870E. Poza tym X870E ma więcej linii PCIe oraz portów USB/SATA od dwóch pozostałych, więc płyty oparte na tym chipsecie typowo mają więcej złączy M.2, USB oraz SATA. Ale różnice na tym się zasadniczo kończą, gdyż nawet najtańszy B850 pozwala podkręcać zarówno procesor oraz pamięć RAM. Zasadniczo, gdyż w teorii B850 na tle droższych wariantów nie ma także obowiązkowej kompatybilności slotu PCIe dla karty graficznej z najnowszym standardem PCIe 5.0, ale MSI nie traktuje tego jako wymówki, aby jej nie dać, i sporo płyt B850 tej marki ma PCIe 5.0 dla GPU.

Jeżeli chodzi o ekosystem Intela, różnice między B860 a Z890 z grubsza wyglądają podobnie jak u czerwonych, ale nie do końca. Mianowicie B860 ma mniej linii PCIe oraz portów SATA i USB od droższego mostka, ale na tym cięcia się nie kończą. Niebiescy postanowili zablokować podkręcanie procesora dla B860, a ograniczenie to obejmuje nie tylko klasyczne OC, ale wszelkie dostrajanie parametrów CPU, łącznie z obniżaniem napięcia, czyli UV. Poza tym B860 nie pozwala na konfiguracje RAID dla dysków M.2, choć raczej z tej możliwości korzysta bardzo niewielu użytkowników, więc to akurat nie powinno być problemem dla większości nabywców. Tak czy inaczej nie da się ukryć, że Intel stawia na zdecydowanie mocniejszą segmentację swoich chipsetów od AMD.

MSI B850M GAMING PLUS WIFI6E

MSI B850M GAMING PLUS WIFI6E to płyta główna dla procesorów AMD Ryzen 8000/9000 na chipsecie B850. Jest to konstrukcja w formacie Micro ATX, co oznacza, że można ją zamontować także w mniejszych obudowach. Wizualnie producent postawił tu na biel oraz kolor jasnoszary, co dotyczy zarówno laminatu oraz radiatorów. Z kolei podświetlenia LED tym razem nie ma, choć oczywiście można podpiąć do płyty paski diod LED z (A)RGB. Sekcja zasilania dla rdzeni jest 10-fazowa, czyli poradzi sobie z wyższymi modelami CPU z 12 lub 16 rdzeniami.

W temacie specyfikacji dostajemy PCIe 5.0 dla dysku M.2, łącznie dwa złącza M.2, LAN 2,5 Gb/s oraz Wi-Fi 6E, a także porty USB 3.2 Gen 2 o szybkości 10 Gb/s. To odpowiedni pakiet dla mniej wymagającego nabywcy. Dodatkowo warto zwrócić uwagę na przyciski Clear CMOS oraz Flash BIOS na tylnym panelu, które pozwolą łatwo wyczyścić ustawienia BIOS-u oraz wgrać BIOS w alternatywny sposób, co może się przydać po nieudanym flashowaniu lub przy przejściu na nową generację Ryzenów, zakładając sprzedaż poprzedniego procesora przed zakupem nowego.

Kup MSI B850M GAMING PLUS WIFI6E w sklepie Sferis

MSI MAG X870E TOMAHAWK WIFI

MSI MAG X870E TOMAHAWK WIFI jest drugą z prezentowanych płyt dla procesorów AMD Ryzen 8000/9000, tym razem na topowym chipsecie X870E. To konstrukcja w pełnym formacie ATX, a jej kolorystyka stawia na klasyczną czerń z zielonymi wstawkami. Ponownie na laminacie nie ma żadnych diod LED, co może przypaść do gustu osobom stawiającym na bardziej tradycyjną stylistykę komputera. Przy czym piny do podłączenia pasków diod LED z (A)RGB rzecz jasna na PCB są. W temacie sekcji zasilania producent postawił na 14-fazowe rozwiązanie dla rdzeni z tranzystorami 80 A, czyli jest to odpowiedni model do podkręcania procesora, łącznie z CPU z 12 oraz 16 rdzeniami.

W kwestii specyfikacji nabywca otrzymuje PCIe 5.0 dla karty graficznej, cztery złącza M.2, z czego dwa zgodne z PCIe 5.0, kartę sieciową 5 Gb/s oraz bezprzewodową Wi-Fi 7, solidne audio na kodeku Realtek ALC4080 i najszybsze obecnie porty USB4 o szybkości 40 Gb/s. To już bardzo solidny pakiet, który zadowoli nawet tych mocno wybrednych kupujących. Ponadto na panelu I/O są dwa dodatkowe przyciski, Clear CMOS oraz Flash BIOS. Ich funkcja to odpowiednio czyszczenie ustawień BIOS-u, pomocne gdy nasze ustawienia RAM nie chcą wystartować, oraz wgrywanie BIOS-u sposobem alternatywnym. Dzięki tej ostatniej funkcji nie trzeba obawiać się nieudanego flashowania BIOS-u, a w razie wcześniejszej sprzedaży procesora przed przesiadką na nową generację też się przyda, gdyż pozwala wgrać BIOS nawet bez CPU i/lub RAM. Przydatną rzeczą dla bardziej zaawansowanych jest także wyświetlacz kodów POST, który przyspieszy diagnozę problemów i pomoże przy OC pamięci RAM.

Kup MSI MAG X870E TOMAHAWK WIFI w sklepie RTV EURO AGD

MSI X870E GAMING PLUS WIFI

MSI X870E GAMING PLUS WIFI to druga konstrukcja na chipsecie X870E, kompatybilna z procesorami AMD Ryzen 8000/9000, ale trochę odchudzona względem TOMAHAWK. Kolorystyka tego modelu to głównie czerń oraz barwa ciemnoszara, z niewielkim dodatkiem błękitu. Laminat jest o wymiarach ATX, bez fabrycznie zainstalowanych diod LED, ale paski LED z (A)RGB w razie potrzeby można podłączyć do pinów znajdujących się na PCB. Sekcja zasilania dla rdzeni składa się z 14 faz oraz jest wyposażona w MOSFET-y o obciążalności 60 A, co jest konfiguracją z zapasem wystarczającą do podkręcania CPU, łącznie z modelami 12- oraz 16-rdzeniowymi.

Omawiany model ma do zaoferowania PCIe 5.0 dla karty graficznej oraz jednego dysku M.2, łącznie trzy złącza M.2, LAN 5 Gb/s oraz Wi-Fi 7, a także port USB4 o przepustowości 40 Gb/s (jeden zamiast dwóch). Zatem względem TOMAHAWK dostajemy jedno M.2 mniej, audio na słabszym kodeku oraz jeden USB4 mniej. Innymi słowy, funkcjonalność w dalszym ciągu jest bogata, choć trochę skromniejsza. Na tylnym panelu, tak jak w przypadku wcześniej opisywanych płyt, są przyciski Clear CMOS oraz Flash BIOS. Pierwszy pozwoli w łatwy sposób wyczyścić ustawienia BIOS-u, a drugi umożliwia wgranie BIOS-u alternatywną metodą. Może się to przydać np. po nieudanym flashowaniu, tudzież gdy wymieniacie procesor na nową generację, ale sprzedaliście stary CPU przed zakupem nowego, gdyż do skorzystania z Flash BIOS nie trzeba mieć zamontowanego procesora ani nawet pamięci RAM.

Kup MSI X870E GAMING PLUS WIFI w sklepie Morele

MSI MAG B860 TOMAHAWK WIFI

MSI MAG B860 TOMAHAWK WIFI to pierwsza propozycja dla procesorów Intel Core Ultra z rodziny Arrow Lake, na chipsecie B860 oraz w pełnym formacie ATX. Kolorystyka to typowa dla nowych modeli z serii TOMAHAWK kombinacja czerni oraz zielonych akcentów. Typowy dla tej rodziny jest także brak diod LED, przy czym na laminacie są piny, do których można podpiąć paski LED z (A)RGB. Sekcja zasilania dla rdzeni ma 12 faz, wyposażonych w tranzystory o obciążalności do 60 A, co daje zapas mocy pozwalający bez obaw zamontować topowe CPU, łącznie z modelami z serii Core Ultra 9.

W temacie specyfikacji kupujący dostaje PCIe 5.0 dla karty graficznej, trzy złącza M.2, z czego jedno zgodne z PCIe 5.0, kartę sieciową 5 Gb/s oraz bezprzewodową Wi-Fi 7, a także port Thunderbolt 4 o szybkości 40 Gb/s (kompatybilny z USB4). To sensowny pakiet, który usatysfakcjonuje bardziej wymagających nabywców. Na tylnym panelu tradycyjnie, oprócz portów, są dwa przyciski - Clear CMOS oraz Flash BIOS. Dzięki nim można szybko wyczyścić ustawienia BIOS-u oraz skorzystać z alternatywnej metody wgrywania BIOS-u. Ta ostatnia pomoże np., gdyby flashowanie zwykłym sposobem, z poziomu BIOS-u, zakończyło się niepowodzeniem.

Kup MSI MAG B860 TOMAHAWK WIFI w sklepie Media Expert

MSI MAG Z890 TOMAHAWK WIFI

MSI MAG Z890 TOMAHAWK WIFI to konstrukcja dla procesorów Arrow Lake z linii Intel Core Ultra, na topowym chipsecie Z890, dzięki któremu posiadacze takiej konfiguracji będą mogli podkręcić CPU albo dostosować jego parametry w inny sposób, choćby obniżając napięcie. Płyta ta wykorzystuje laminat o wymiarach ATX, a jej kolorystyka to czerń z zielonymi akcentami. Z kolei diod LED nie ma, jednak w razie potrzeby użytkownicy mogą podłączyć paski LED z (A)RGB, wykorzystując w tym celu znajdujące się na PCB piny. Sekcja zasilania dla rdzeni ma 16 faz z 90 A tranzystorami, czyli jest bardzo mocna, co przyda się podczas podkręcania topowych procesorów z serii Core Ultra 9.

Jeżeli chodzi o specyfikację, opisywany model oferuje PCIe 5.0 dla karty graficznej oraz jednego dysku M.2, łącznie cztery złącza M.2, LAN 5 Gb/s oraz Wi-Fi 7, solidne audio na kodeku Realtek ALC1220 i dwa porty Thunderbolt 4 o przepustowości 40 Gb/s (zgodne z USB4). Taka funkcjonalność zadowoli nawet naprawdę wymagających nabywców. Poza tym na laminacie jest wyświetlacz kodów POST, który w rękach bardziej zaawansowanych użytkowników przyspieszy diagnostykę ewentualnych problemów oraz przyda się podczas podkręcania pamięci RAM. Z kolei na tylnym panelu mamy przyciski Clear CMOS, do czyszczenia ustawień BIOS-u, oraz Flash BIOS. Ten ostatni umożliwia wgrywania BIOS-u alternatywnym sposobem, nawet bez CPU i/lub RAM, co przyda się chociażby po nieudanym flashowaniu standardową metodą.

Kup MSI MAG Z890 TOMAHAWK WIFI w sklepie RTV EURO AGD

Inne ważne cechy, które powinna mieć płyta główna

Poza wymienionymi wcześniej, płyty MSI mają także szereg innych przydatnych cech. Jedną z nich jest EZ DIY, czyli pakiet rozwiązań, które zwiększają ergonomię obsługi. Należy do nich m.in. montaż dysków M.2 bez użycia śrubokręta, co dotyczy wszystkich modeli wyszczególnionych w ramach tego tekstu. Lepsze konstrukcje mają także beznarzędziową instalację części radiatorów M.2 (za wyjątkiem B850M GAMING PLUS WIFI6E) oraz mechanizm łatwego wyjmowania karty graficznej (poza B850M GAMING PLUS WIFI6E i X870E GAMING PLUS WIFI). Dzięki EZ DIY płyty mają ponadto na laminacie m.in. opisy złączy M.2, za sprawą których szybko dowiecie się, czy dany slot jest obsługiwany przez procesor, czy przez chipset, co ma znaczenie przy kolejności obsadzania, gdyż warto instalować dyski najpierw w M.2 podłączonych do CPU, ponieważ są one szybsze.

Ukłonem w stronę fanów pecetów złożonych z części jednego producenta jest z kolei złącze EZ Conn, które można wykorzystać do podłączenia wentylatorów MSI z serii EZ albo niektórych chłodzeń wodnych procesora tej marki. A jeżeli nie macie takich planów, to w dalszym ciągu można je zamienić na dodatkowe gniazdo wentylatora i piny dla paska diod LED z ARGB, za pomocą kabla z zestawu - dotyczy to wszystkich omawianych modeli. Do zalet należy także nienaganne dopracowanie BIOS-ów firmy MSI oraz bardzo elastyczna kontrola obrotów wentylatorów. Mianowicie wszystkie gniazda pozwalają na regulację napięciową albo za pomocą PWM i w obu trybach nie ma żadnych ograniczeń, czyli w razie potrzeby konfigurację półpasywną można uzyskać bez względu na rodzaj posiadanych wentylatorów. A dla osób, które chcą przyspieszyć sprzęt, ale nie znają się na ręcznej optymalizacji RAM, firma MSI ma opcje "High-Efficiency Mode" (platforma AMD) oraz "Memory Extension Mode" (ekosystem Intela), które pozwolą zrobić to automatycznie.

Jak wybrać płytę główną odpowiednią dla siebie

Jeżeli chodzi o praktyczne porady zakupowe, dla nabywców, którzy chcą niskim kosztem złożyć komputer na przyszłościowej platformie AM5, która dostanie jeszcze przynajmniej jedną generację CPU, dobrym wyborem będzie MSI B850M GAMING PLUS WIFI6E. Choć z tym niskim kosztem to oczywiście sprawa dyskusyjna, z uwagi na bardzo wysokie ceny pamięci DDR5. Nie zmienia to jednak faktu, że wspomniana płyta za około 600 zł oferuje dobrą funkcjonalność. Pamiętajcie tylko, że model ten nie ma PCIe 5.0 dla karty graficznej, więc jeśli Wam na tym zależy, to warto dopłacić do marginalnie droższego wariantu B850M GAMING PLUS WIFI.

Kup MSI B850M GAMING PLUS WIFI6E w sklepie Sferis

Z kolei kupujący, którzy mają wyższe wymagania, powinni celować w X870E GAMING PLUS WIFI albo MAG X870E TOMAHAWK WIFI. W którą dokładnie, to już zależy od tego, czy potrzebujecie dodatkowego złącza M.2, lepszego audio, drugiego portu USB4 oraz wyświetlacza kodów POST, które dorzuca model TOMAHAWK. A co warto jeszcze podkreślić w kontekście tego ostatniego, w przeciwieństwie do większości płyt, które mają dwa złącza M.2 obsługiwane przez procesor, pozwala obsadzić komplet M.2 bez obcinania linii karty graficznej. Zamiast tego MSI oferuje wybór między współdzieleniem linii PCIe przez kontroler portów USB4 oraz drugie M.2 z podpiętych do procesora, bądź brakiem USB4 oraz pełną szybkością zamontowanego w nim dysku.

Kup MSI MAG X870E TOMAHAWK WIFI w sklepie RTV EURO AGD

Kup MSI X870E GAMING PLUS WIFI w sklepie Morele

A w kontekście platformy Intela kluczowym pytaniem jest to, czy zależy Wam na możliwości dostrajania parametrów procesora, co obejmuje zarówno OC oraz UV. Jest tak dlatego, że zgodnie z wcześniejszą informacją, chipset B860 ma te ustawienia zablokowane. Zatem gdy jest to rzecz istotna, wtedy trzeba dopłacić do konstrukcji na Z890. W temacie specyfikacji obie omówione wcześniej płyty mają bogatą funkcjonalność, przy czym jeżeli potrzebujecie czterech złączy M.2, drugiego portu Thunderbolt 4/USB4, lepszego audio bądź wyświetlacza kodów POST, to wtedy odpowiednia będzie MAG Z890 TOMAHAWK WIFI. A jeśli nieco skromniejszy pakiet z trzema M.2 i jednym Thunderbolt 4 jest wystarczający, to wtedy MAG B860 TOMAHAWK WIFI pozwoli zaoszczędzić trochę pieniędzy, przy założeniu, że możliwość OC procesora nie jest dla Was koniecznością.

Kup MSI MAG B860 TOMAHAWK WIFI w sklepie Morele

Kup MSI MAG Z890 TOMAHAWK WIFI w sklepie RTV EURO AGD

Powyższe wskazówki pozwolą Wam w optymalny sposób wydać pieniądze, dobierając odpowiednią płytę główną w zależności od wymagań. To istotna sprawa, szczególnie w obecnych czasach naznaczonych bardzo wysokimi cenami DDR5, gdyż w ten sposób zoptymalizujecie koszty w kontekście płyty, co pozwoli nie podnosić kwoty za cały zestaw ponad to, czego naprawdę potrzebujecie. Bez względu na to, czy zainwestujecie w któryś z modeli od MSI jako pojedynczy podzespół tej marki, czy też celujecie w pecet zbudowany niemal w całości na częściach jednego producenta, będziecie zadowoleni, gdyż konstrukcje te są dobrze dopracowane, funkcjonalne oraz z dodatkowymi cechami, które ułatwiają montaż zestawu oraz codzienne użytkowanie.

*Artykuł sponsorowany powstał we współpracy z MSI.