Test procesorów z DDR4 kontra tania konfiguracja z DDR5. Co wybrać do budżetowego grania?

Dzisiejszy test pod lupę bierze temat, który jest bardzo na czasie, a konkretnie wydajność procesorów zgodnych z pamięcią DDR4 w porównaniu do budżetowej konfiguracji z RAM DDR5. Mowa o platformach AM4 oraz LGA 1700, które wciąż są dostępne w sprzedaży oraz działają w połączeniu ze starszą generacją pamięci operacyjnej, choć warto pamiętać, że dla LGA 1700 wymaga to odpowiedniej płyty głównej, gdyż podstawka ta jest kompatybilna też z DDR5. Porównanie, jakie tu zobaczycie, jeszcze nie tak dawno nie wzbudzałoby większych emocji, ale w obliczu aktualnych cen DDR5 sockety zgodne z DDR4 mocno zyskały na atrakcyjności, jako że starszy rodzaj pamięci co prawda też podrożał, lecz w mniejszym stopniu. Przechodząc do konkretów, w testach wezmą udział następujące procesory - AMD Ryzen 5 5600, Ryzen 5 7500F, Ryzen 7 5800X, Intel Core i5-12400F, Core i5-12600K oraz Core i5-14600K. Z tego grona z RAM DDR5 działał jedynie Ryzen 5 7500F, zaś pozostałe pracowały z pamięcią DDR4, a jakie przyniosło to rezultaty, tego dowiecie się wkrótce.

W obliczu wzrostów cen DDR5, starsza pamięć DDR4, która również podrożała, choć nie tak drastycznie, stała się atrakcyjną opcją dla graczy z mniejszym budżetem.

 Test AMD Ryzen 7 9850X3D. Oto nowy król wydajności gamingowej

Krótki komentarz odnośnie recenzowanego procesora

W porównaniu do poprzednich testów CPU, zmieniło się kilka rzeczy w procedurze. Pierwsza z nich to najnowsza wersja systemu Windows 11, czyli 25H2, która zastąpiła 23H2, ponieważ użytkownicy typowo korzystają właśnie z najświeższych wydań. Drugą modyfikacją jest włączenie zabezpieczeń opartych na wirtualizacji, ponownie w celu przybliżenia procedury do normalnych warunków domowych, jako że opcje te domyślnie są najczęściej włączone. Spowoduje to spadek wydajności, ale lepiej zobrazuje to, co posiadacze pecetów będą mogli zobaczyć u siebie w kontekście liczby FPS w wymagających lokalizacjach, choć na relacje między CPU nie powinno mieć to istotnego wpływu. Ostatnią zmianą są nastawy RAM, w starszych materiałach oparte o topowe kości Samsung B-die (DDR4) oraz Hynix A-die (DDR5), a teraz dostosowane do zestawów DDR4 na gorszych chipach, które aktualnie możecie kupić w sklepach. Dokonano też lekkich zmian dla DDR5, przygotowując ustawienia, które zadziałają na starszych układach firmy Hynix, czyli M-die, ponieważ w obecnej sytuacji kupujący DDR5 raczej nie będą wybrzydzać, tylko wezmą dowolny zestaw, który uda się znaleźć w sensownej cenie, nawet jeśli nie będzie on na A-die.

Procesory z DDR4 vs tani zestaw z DDR5: metodologia

Wszystkie testy zostały wykonane pod kontrolą systemu operacyjnego Windows 11 64-bit 25H2 oraz sterowników GeForce Game Ready 591.86, podczas rzeczywistej rozgrywki. Do pomiaru liczby klatek użyto programu Fraps w wydaniu 3.5.99 - również dla DirectX 12 (jedyna niedogodność pod tym API to brak OSD). Wyniki umieszczone na wykresach są średnią arytmetyczną rezultatów z trzech odrębnych przebiegów.

Nastawy pamięci prezentują się następująco:

• DDR4-3200 MHz CL 15-18-18-33 2T (Core i5-12400F),
• DDR4-3466 MHz CL 16-19-19-35 1T (Ryzen 5 5600 i Ryzen 7 5800X),
• DDR4-3600 MHz CL 17-20-20-37 2T (Core i5-12600K i Core i5-14600K),
• DDR5-6000 MHz CL 30-36-36-66 1T (Ryzen 5 7500F).

Limity mocy były ustawione na następujących poziomach:

• AMD Ryzen 5 5600: PPT 76 W,
• AMD Ryzen 5 7500F: PPT 88 W,
• AMD Ryzen 7 5800X: PPT 142 W,
• Intel Core i5-12400F: PL1 = PL2 = 95 W,
• Intel Core i5-12600K: PL1 = PL2 = 150 W,
• Intel Core i5-14600K: PL1 = PL2 = 150 W.

Uwagi dodatkowe do testów:

• dla Alder Lake i Raptor Lake tryb kontrolera pamięci RAM to Gear 1,
• Ryzen 5 7500F pracował z zegarem Infinity Fabric na poziomie 2000 MHz oraz częstotliwością kontrolera synchroniczną z RAM,
• we wszystkich przypadkach zoptymalizowałem timingi dalszych rzędów,
• zegar RAM na platformie AM4 jest delikatnie niższy od tego ze specyfikacji użytych modułów, gdyż kości DDR4, na których bazują (najpewniej Samsung C-die), nie współpracują idealnie z tym socketem,
• dla i5-12400F analogiczna sytuacja wynika z ograniczonych możliwości kontrolera DDR4, ze względu na blokadę napięcia System Agent.

• DDR4-3200 MHz CL 15
• DDR4-3466 MHz CL 16
• DDR4-3600 MHz CL 17
• DDR5-6000 MHz CL 30

Platforma testowa

	ASUS PRIME X470-PRO
	ASUS ROG STRIX Z690-A GAMING WIFI D4
	MSI MAG B850 TOMAHAWK WIFI
	Patriot Viper Steel 2x16 GB DDR4-3600 CL18
	Patriot Viper Venom RGB 2x16 GB DDR5-6200 CL40
	ASUS ROG STRIX GeForce RTX 4080 OC
	Patriot Viper VP4100 1 TB
	SilentiumPC Supremo M1 Platinum 700 W
	Antec Twelve Hundred V3
	MSI MEG CORELIQUID S360

Procesory z DDR4 vs tani zestaw z DDR5: wydajność

Pomiary w A Plague Tale: Requiem wykonuję w rozdziale Co pozostało, gdzie bohaterowie muszą przedostać się przez obszar "zajęty" przez szczurzą armię. Jest to wysoce wymagająca lokalizacja, która w dodatku dobrze (jak na tę grę) korzysta z wielowątkowości. Zaś w Assassin's Creed: Mirage wybrany scenariusz polega na przebieżce ulicami Kolistego Miasta, w mojej ocenie najbardziej obciążającej procesor części mapy. Natomiast w Call of Duty: Modern Warfare 3 zdecydowałem się postawić na misję Cenny towar, jako że to jedno z niewielu miejsc, które są wymagające i powtarzalne (wahania FPS w zakresie nawet kilkudziesięciu klatek podczas patrzenia w jeden punkt to norma w większości innych lokalizacji).

A Plague Tale: Requiem

• RT wył.
• RT wł.

Assassin's Creed: Mirage

Call of Duty: Modern Warfare 3

CS2, Cyberpunk 2077, Dragon's Dogma 2

Counter-Strike 2 to dość ciekawy przypadek, jako że mapa Ancient jest jedyna w swoim rodzaju, tzn. jej obszar z wodą jest ekstremalnie wymagający jak na standardy tej produkcji, co widzimy dla wartości minimalnych. Dlatego główny scenariusz to Inferno, tym bardziej, że jest nienagannie powtarzalny, choć Ancient po dopracowaniu dema też wypada dobrze w tej kwestii. Za to Cyberpunk 2077 oraz Dragon's Dogma 2 to produkcje, które dużo bardziej dają się procesorom we znaki, obydwie testowane m.in. z włączonym śledzeniem promieni, choć w ich przypadku nie ma to dużego wpływu na liczbę FPS.

Counter-Strike 2

• Inferno
• Ancient

Cyberpunk 2077

• RT wył.
• RT wł.

Dragon's Dogma 2

• RT wył.
• RT wł.

Dying Light 2, Dziedzictwo Hogwartu, Far Cry 6

Wszystkie gry z tej sekcji obsługują śledzenie promieni, stąd znajdziecie dodatkowe testy z włączonym RT. Wpływ tej opcji na wydajność jest największy dla Dziedzictwa Hogwartu, umiarkowany dla Dying Light 2 oraz niewielki w wypadku Far Cry 6. Skupiając się jeszcze przez chwilę na polskim tytule, miejsce testowe zostało dobrane w taki sposób, aby lokalizacja była wymagająca tak dla niskiego, jak i wysokiego mnożnika LOD. To istotne, gdyż trafiają się miejsca, które stanowią wyzwanie dla procesorów przy umiarkowanej wartości LOD, ale niemal nie reagują na jej zwiększanie, podczas gdy gdzie indziej spadek jest znaczny, stąd właściwy wybór scenariusza jest kluczowy.

Dying Light 2

• LOD 140
• LOD 300

Dziedzictwo Hogwartu

• RT wył.
• RT wł.

Far Cry 6

• RT wył.
• RT wł.

Dead Island 2, Spider-Man, SW Jedi: Ocalały

Spider-Man: Miles Morales oraz STAR WARS Jedi: Ocalały to kolejne produkcje, w których RT powoduje znaczny wzrost wymagań w stosunku do CPU. Choć druga z tych gier ma inną charakterystykę od Dziedzictwa Hogwartu, mimo tego, że obie bazują na silniku Unreal Engine 4. Mianowicie dla STAR WARS Jedi: Ocalały użycie procesora po włączeniu RT wzrasta, a nie spada (tytuł jest wtedy w stanie spożytkować ~16 wątków). Z kolei w Dead Island 2 testy odbywają się w ramach najnowszego dodatku SoLA, którego akcja rozgrywa się na dużej, otwartej mapie, a to optymalny scenariusz do porównywania wydajności CPU.

Dead Island 2

Spider-Man: Miles Morales

• RT wył.
• RT wł.

STAR WARS Jedi: Ocalały

• RT wył.
• RT wł.

Starfield, Wiedźmin 3: Dziki Gon NG, WoT

Starfield to w pewnym sensie gra legendarna, bo z pewnością na taki tytuł zasługuje w gronie optymalizacyjnych gniotów. Ale co ciekawe, z najnowszymi poprawkami od strony CPU to całkiem sensowna produkcja, o wysokich, choć jednak nie zabójczych wymaganiach, oraz dobrze radząca sobie z wielowątkowością. Jej przeciwieństwo to Wiedźmin 3: Dziki Gon w wersji Next-Gen, która niespecjalnie potrafi wykorzystać potencjał wielu rdzeni, przez co bardziej bazuje na mocy pojedynczego wątku. Natomiast w World of Tanks zmieniłem scenariusz testowy, jako że wcześniej używana powtórka przestała działać po zaktualizowaniu gry, ale nie ma powodów do obaw, gdyż nowe miejsce także jest całkiem wymagające jak na standardy tego tytułu.

Starfield

Wiedźmin 3: Dziki Gon NG

• RT wył.
• RT wł.

World of Tanks

Średnie osiągi

W tej sekcji umieszczone są wykresy prezentujące średnią wydajność porównywanych CPU, w trzech wariantach: dla wszystkich testów, wyłącznie dla pomiarów bez śledzenia promieni, a także tylko dla scenariuszy z aktywnym RT. Jak zaraz zobaczycie, wybrana opcja ma pewien wpływ na zależności między poszczególnymi architekturami oraz modelami, w szczególności tymi od różnych producentów.

Ważne: Wartości widoczne niżej zostały policzone na podstawie relacji procentowych w poszczególnych testach, a nie np. przez zsumowanie liczby kl./s, co jest metodą niepoprawną zarówno z matematycznego i praktycznego punktu widzenia, jako że takie podejście powoduje większą wagę gier, w których procesory osiągają wyższy FPS, a intuicyjnie wiemy, że przewaga w takim wariancie jest mniej istotna niż w tytułach, gdzie wydajność jest niższa.

• Wszystkie testy
• Tylko testy bez RT
• Tylko testy z RT

Procesory z DDR4 vs tani zestaw z DDR5: pobór prądu

Dodatkowo postanowiłem sprawdzić, jaki jest pobór prądu testowanych procesorów. To istotna informacja, jako że sam limit mocy nie wyczerpuje tematu, gdyż dany CPU wcale nie musi "dobijać" do PL. Pomiary przeprowadzono za pomocą programu HWiNFO64 w wersji 8.40-5900, w grze Starfield, która solidnie obciąża nawet procesory z większą liczbą wątków. Wartości z tabeli to "CPU Package Power", czyli całkowite zużycie energii samego CPU.

Procesory z DDR4 vs tani zestaw z DDR5: konkluzje

Jak napisałem we wstępie, względem wcześniejszych testów procesorów w procedurze miały miejsce trzy istotne zmiany, mające na celu lepsze jej dostosowanie do rynkowych realiów. Efektem praktycznym tych modyfikacji jest to, że CPU osiągają mniej FPS niż wcześniej, a to daje lepszy obraz tego, co u siebie zobaczy typowy użytkownik, jednak relacje pomiędzy modelami dla podstawek AM4 oraz LGA 1700 pozostały z grubsza bez zmian. W efekcie, przykładowo Core i5-12400F w dalszym ciągu nieznacznie wyprzedza Ryzena 5 5600. Choć platforma AM5 lekko zyskała i Ryzen 5 7500F jest bliżej Core i5-14600K niż Ryzen 5 7600 w starszej procedurze, co wynika z tego, że korekta ustawień DDR5 jest mniej dotkliwa niż ta, która nastąpiła dla RAM DDR4. Jest to skutek tego, że modułów DDR4 na kościach B-die w sklepach już nie ma, zaś inne chipy nie są w stanie osiągać tak agresywnych timingów. Tak czy inaczej, różnice nie są duże, co pokazuje, że wpływ choćby wersji systemu Windows 11, wbrew temu, co twierdzą niektórzy Czytelnicy, tak naprawdę jest mało znaczący w testach procesorów.

Przechodząc do bardziej szczegółowej analizy wyników, Ryzen 7 5800X, najlepszy gamingowy CPU dla platformy AM4, jaki można nabyć (modele z 3D V-Cache są już niedostępne), w starciu z LGA 1700 jest w stanie dotrzymać kroku zaledwie Core i5-12400F. Core i5-12600K bądź Core i5-12600KF, a więc wariant bez zintegrowanego GPU, jest trochę szybszy, a Core i5-14600K(F) już znacząco wydajniejszy, do tego stopnia, że nawet z pamięcią DDR4 góruje nad Ryzenem 5 7500F. A co więcej, Core i5-14600K(F) to jedyny model w zestawieniu, który jest w stanie zapewnić ponad 60 FPS w niemal każdych warunkach - jedyny wyjątek to STAR WARS Jedi: Ocalały z aktywnym RT. Pozostałe CPU nie mogą się tym pochwalić, ale trzeba dodać, że w ich przypadku spadki poniżej 60 FPS mają miejsce głównie z włączonym śledzeniem promieni, co przy budżetowych pecetach nie ma aż takiego znaczenia. Choć nie zawsze, gdyż przykładowo Cyberpunk 2077 okazał się zbyt wymagający dla procesorów dla podstawki AM4 i Core i5-12400F także bez RT. Odnośnie poboru prądu, najbardziej oszczędne są Core i5-12400F i Ryzen 5 5600, ale nawet Core i5-14600K(F) nie wypada pod tym względem źle.

Platformy zgodne z DDR4, w szczególności LGA 1700, są atrakcyjne z punktu widzenia wydajności i kosztu zakupu, jednakże postawienie na starszą pamięć odcina drogę do rozbudowy w przyszłości.

 Test nowych CPU od AMD i Intel w starszych grach. Can it run Crysis?

Omówienie opłacalności zakupu i słowo końcowe

Co do kosztu zakupu, podliczyłem ceny dla zestawów CPU + RAM + MOBO, przy założeniu pamięci o pojemności 2x16 GB i płyt głównych na chipsetach B550 (AM4), B760 (LGA 1700) lub B850 (AM5). Dla Core i5-12400F wyszło ok. 1940 zł, dla Core i5-12600KF ok. 2020 zł, dla Core i5-14600KF ok. 2330 zł, dla Ryzena 5 5600 ok. 1780 zł, dla Ryzena 7 5800X ok. 2030 zł, a dla Ryzena 5 7500F ok. 2520 zł. Innymi słowy, decydując się na platformę z DDR4 zamiast nowszej z DDR5, można zaoszczędzić ok. 500 zł przy bardzo podobnej wydajności (Core i5-12600KF vs Ryzen 5 7500F), tudzież mieć wyższe osiągi i ok. 190 zł w kieszeni (przy wyborze Core i5-14600KF). Ale minusem takiego rozwiązania jest brak możliwości przyszłej wymiany procesora na nową generację bez zmiany płyty oraz pamięci RAM, podczas gdy dla podstawki AM5 takiego problemu nie będzie. Czyli z punktu widzenia wydajności oraz kosztu zakupu postawienie na DDR4 jak najbardziej ma sens, ale jednocześnie będzie mieć konsekwencje w przyszłości, stąd czy warto, każdy zainteresowany musi przemyśleć we własnym zakresie. Od siebie dodam tylko tyle, że jeśli zdecydujecie się na DDR4, to przy składaniu nowego peceta lepiej postawić na LGA 1700 niż na AM4, zaś któryś z Ryzenów 5000 warto nabyć, gdy macie już płytę z gniazdem AM4 oraz starszego Ryzena.

• Kup AMD Ryzen 5 5600 w sklepie x-kom lub w sklepie Media Expert
• Kup AMD Ryzen 5 7500F w sklepie x-kom lub w sklepie Media Expert
• Kup AMD Ryzen 7 5800X w sklepie x-kom lub w sklepie Media Expert
• Kup Intel Core i5-12400F w sklepie x-kom lub w sklepie Media Expert
• Kup Intel Core i5-12600KF w sklepie x-kom lub w sklepie Media Expert
• Kup Intel Core i5-14600KF w sklepie Media Expert