Europejski portfel tożsamości miał być dobrowolny. Niemcy mają inny plan

Europejski projekt cyfrowej tożsamości nabiera tempa, ale wraz z kolejnymi deklaracjami rośnie napięcie między oficjalną narracją a politycznymi planami poszczególnych państw. W centrum uwagi znalazł się portfel EUDI, rozwiązanie, które według instytucji unijnych ma pozostać dobrowolne. Najnowsze propozycje z Niemiec pokazują jednak zupełnie inny kierunek.

Unijny portfel tożsamości cyfrowej powstaje w ramach rozporządzenia eIDAS 2.0 i od początku komunikowany jest jako narzędzie opcjonalne. Komisja Europejska wielokrotnie podkreśla, że obywatel nie będzie zmuszany do instalowania aplikacji ani łączenia dokumentów z telefonem.

Problem pojawia się w momencie, gdy na poziomie krajowym zaczynają powstawać konkretne scenariusze użycia. Niemieckie środowisko polityczne, w tym Socjaldemokratyczna Partia Niemiec, proponuje wykorzystanie portfela jako bramki dostępu do popularnych serwisów internetowych.

W praktyce oznacza to, że brak aplikacji mógłby skutkować brakiem dostępu do platform społecznościowych. Formalnie narzędzie nadal pozostaje dobrowolne, lecz jego brak zaczyna mieć realne konsekwencje.

Państwa chcą skuteczniej kontrolować dostęp do usług cyfrowych i chronić młodszych użytkowników, jednocześnie ograniczając anonimowość w sieci.

Social media tylko z cyfrową tożsamością

Propozycja niemieckiej SPD zakłada obowiązkową weryfikację wieku przy użyciu portfela EUDI dla użytkowników powyżej 16. roku życia. Platformy takie jak Instagram, TikTok czy Facebook miałyby uzależnić dostęp od potwierdzenia tożsamości. Dla młodszych użytkowników przewidziano jeszcze bardziej restrykcyjne scenariusze. Osoby poniżej 14 lat zostałyby całkowicie odcięte od serwisów społecznościowych, natomiast nastolatki korzystałyby z wersji ograniczonych funkcjonalnie, powiązanych z kontem rodzica.

Zmienia to fundamentalnie sposób korzystania z internetu. Każde logowanie i każda rejestracja przestają być anonimowe, a dostęp do usług cyfrowych zaczyna zależeć od państwowego systemu identyfikacji.

Prywatność kontra kontrola

Architektura portfela EUDI została zaprojektowana w oparciu o selektywne ujawnianie danych. Użytkownik może potwierdzić wiek bez przekazywania pełnych informacji osobowych. W teorii platforma otrzymuje jedynie odpowiedź „tak” lub „nie”.

W praktyce pojawia się inny problem. Sam proces weryfikacji pozostawia ślad. System wie, kiedy i gdzie użytkownik potwierdził swoją tożsamość. Z czasem może powstać dokładna mapa aktywności cyfrowej powiązana z konkretną osobą.

Dodatkowe kontrowersje budzą pomysły ograniczenia obchodzenia systemu, na przykład przez korzystanie z VPN. Takie działania wymagałyby głębokiej ingerencji w ruch sieciowy lub zmian po stronie dostawców usług.

Europa chce 80 procent użytkowników

Unia Europejska zakłada, że do końca dekady aż 80 procent obywateli będzie korzystać z narzędzi cyfrowej identyfikacji. Portfel EUDI ma odegrać w tym kluczową rolę. Ten cel stawia pod znakiem zapytania narrację o dobrowolności. Tak wysoki poziom adopcji trudno osiągnąć bez powiązania narzędzia z usługami codziennego użytku. Właśnie ten mechanizm zaczyna być widoczny w propozycjach politycznych.